اقبال به «سینمای مستند» در سال‌های اخیر روندی افزایشی داشته است/ انتظار ما «حمایت مالی» نیست/ منظور از «حمایت» به رسمیت شناختن «نقش فرهنگی پلتفرم» است

«فرزاد آذری پور» مدیرعامل پلتفرم هاشور در گفت و گو با خبرنگار سینماپرس با اشاره به میزان استقبال عمومی از این پلتفرم تخصصی مستند اظهار داشت: خوشبختانه روند استقبال از مستند در سال‌های اخیر رو به افزایش بوده است. با این حال، اقبال عمومی به سینمای مستند تا حد زیادی تابع شرایط اجتماعی و حال‌وهوای عمومی جامعه است. در مقاطعی که وضعیت روانی و معیشتی مردم مطلوب‌تر است، تمایل به تماشای آثار جدی‌تر، از جمله مستند، افزایش می‌یابد؛ اما در دوره‌هایی که جامعه با تنش‌ها و فشارهای مختلف روبه‌روست، مخاطبان بیشتر به سمت آثار سرگرم‌کننده و کمدی گرایش پیدا می‌کنند و طبیعتاً استقبال از آثار جدی کاهش می‌یابد.

وی افزود: با وجود این نوسانات مقطعی، می‌توان گفت که در مجموع، اقبال به سینمای مستند در سال‌های اخیر روندی افزایشی داشته است. این افزایش را می‌توان در شاخص‌های مختلف از جمله میزان استقبال مخاطبان، رشد آرای مردمی و افزایش سطح مشارکت در جشنواره‌ها مشاهده کرد. در واقع، اغلب مؤلفه‌ها در این حوزه مسیر رو به رشدی را طی کرده‌اند. از همین رو، یکی از مسائل مهم برای ما، انتخاب زمان مناسب برای نمایش و اکران آثار است؛ به‌ویژه در دوره‌هایی که فضای اجتماعی از ثبات نسبی بیشتری برخوردار است و امکان ارتباط عمیق‌تر مخاطب با آثار جدی فراهم می‌شود.

آذری پور در پاسخ به انتقاداتی که فیلمسازان نسبت به رقم خریداری آثارشان توسط این پلتفرم دارند بیان کرد: در این زمینه، ما تلاش کرده‌ایم استقبال را بیشتر کنیم و بودجه های تبلیغاتی را افزایش دهیم. با این حال، باید توجه داشت که ذات این حوزه، در مقایسه با بدنه اصلی سینما و پلتفرم‌های مخاطب‌محور، همچنان مهجورتر است.

وی افزود: نکته قابل توجه آن است که ما این موضوع را بارها به‌صورت عملی بررسی و آزمایش کرده‌ایم. تجربه نشان داده مستندهایی که در «هاشور» اکران شده‌اند، از نظر تعداد فروش بلیت، در بسیاری از موارد به همان اعدادی رسیده‌اند که در پلتفرم‌های بزرگ‌تری مانند فیلیمو ثبت شده است. در برخی موارد حتی میزان فروش ما بالاتر بوده و در مواردی نیز فروش برابر ثبت شده است.

او ادامه داد: برای نمونه، همزمان با نمایش مستند «زندان قصر» در پلتفرم فیلیمو، فیلم دیگری در پلتفرم ما اکران شد و نکته جالب این است که فروش هاشور از آن پلتفرم بیشتر بود. این موضوع نشان می‌دهد که ما به دلیل برخورداری از مخاطب تخصصی و وفادار مستند، ظرفیت قابل توجهی در جذب تماشاگر این گونه سینمایی داریم.

مدیرعامل هاشور با بیان این مطلب که مرکز گسترش و تجربی کمی نسبت به پلتفرم هاشور کم لطف است؛ تصریح نمود: به این دلیل که نه تنها مرکز بلکه این تصور عمومی، و حتی در میان برخی مستندسازان، شکل گرفته که اگر اثرشان در بسترهای دیگر نمایش داده شود، دیده‌شدن بیشتری خواهد داشت؛ در حالی‌ که تجربه‌های عملی ما نشان می‌دهد این برداشت الزاماً درست نیست.

وی افزود: تعامل ما با مرکز در مجموع مثبت و سازنده است، اما گاهی همین تصور نادرست باعث می‌شود ارزیابی‌ها دقیق نباشد. طبیعی است که تا زمانی که فیلمسازان خودشان این مسیر را آزمایش نکنند، به آمار و تجربه ما اعتماد کامل نداشته باشند. با این حال، نمونه‌های عینی وجود دارد؛ از جمله در آخرین اکران مستند «زندان قصر» که هم‌زمان با اکران یک مستند دیگر از سوی ما انجام شد و فروش آن در فیلم‌رخ، چند برابر فروش اکران هم‌زمان بود. حتی در مواردی که آثار مشابه مقایسه شده‌اند، آمار فروش یا برابر بوده یا در برخی پلتفرم‌ها به نفع ما ثبت شده است.

آذری پور در مورد برنامه های آتی این پلتفرم توضیح داد: چند مسیر مشخص را در دستور کار قرار داده‌ایم. یکی از مهم‌ترین آن‌ها افزایش تنوع محتوایی و ورود جدی‌تر به حوزه تولید است. البته واقعیت این است که هر سال اتفاقاتی پیش‌بینی‌نشده رخ می‌دهد که برنامه‌ها را تا حدی دچار اختلال می‌کند. امسال نیز وقوع جنگ دوازده روزه باعث شد بخشی از سرمایه‌گذارانی که برای مشارکت در تولید روی آن‌ها حساب کرده بودیم، دچار تردید یا انصراف شوند. این مسئله خارج از کنترل ما بود، اما تلاش کردیم روند کلی فعالیت‌ها متوقف نشود.

وی متذکر شد: در حال حاضر، تمرکز ما بر به‌روزرسانی و تجهیز پلتفرم است و تا پایان سال تغییرات ساختاری و فنی آن اعمال خواهد شد. هدف این است که از سال آینده بتوانیم به‌صورت جدی وارد حوزه تولید شویم و در فرآیند تولید آثار مستند نیز مشارکت داشته باشیم. این ایده از سال‌ها پیش در ذهن ما بوده و حتی در مقاطعی نیز اجرایی شده، اما شرایط بیرونی مانع تداوم آن شد. با این حال، امیدواریم سال آینده برای هاشور، دست‌کم نسبت به امسال، سال پربارتری باشد.

مدیرعامل پلتفرم هاشور با بیان این مطلب که امیدوارم دوستان و همکاران ما، هاشور را صرفاً به‌عنوان یک پلتفرم تجاری نبینند؛ تصریح نمود: انتظار ما حمایت مالی نیست؛ چرا که ما یک مجموعه خصوصی هستیم و منطق فعالیت‌مان مشخص است. منظور از حمایت، به رسمیت شناختن نقش فرهنگی پلتفرم است؛ این‌که نام هاشور بدون نگرانی در معرفی آثار، در همکاری با نهادها و حتی در حوزه‌های دولتی و شبه‌دولتی مطرح شود. متأسفانه گاهی صرفاً به این دلیل که هاشور یک پلتفرم است، از ذکر نام آن پرهیز می‌شود؛ در حالی‌ که در حوزه نشر کتاب، نام بردن از ناشر امری کاملاً پذیرفته‌شده و طبیعی است و به‌عنوان تبلیغ فرهنگی تلقی می‌شود، نه تبلیغ تجاری.

«فرزاد آذری پور» در پایان این گفت و گو خاطرنشان ساخت: امیدوارم این نگاه به‌تدریج جا بیفتد که هاشور نباید با پلتفرم‌های مخاطب‌عام و سینمای بدنه مقایسه شود. این حوزه، حوزه‌ای تخصصی و فرهنگی است که بیش از هر چیز به حمایت نیاز دارد؛ حمایتی که در نهایت، حمایت از مستندسازان و جریان هنر و تجربه محسوب می‌شود.