نمی‌خواهیم رنج را انکار کنیم/ تئاتر کودک در روزهای ناامیدی؛ پناهگاهی امن برای خردسالان

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایسنا، نمایش «رویای برفی» نوشته حامد زارعان اقتباسی است از کتاب «گوسفندی که عصبانی بود خیلی عصبانی» نوشته ژوزف تئوبالد که با کارگردانی مریم خاکسار تهرانی به عنوان یکی از تولیدات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برای گروه سنی خردسال و کودک (بالای ۳ سال) روی صحنه است.مریم خاکسار تهرانی، کارگردان این نمایش با ارایه توضیحاتی درباره این اثر نمایشی از ضرورت آرامش‌بخشی به کودکان در شرایط بحرانی گفت.

او درباره اجرای نمایش خود در مقطع فعلی توضیح داد: به ‌عنوان کسی که سال‌ها در تئاتر کودک و نوجوان کار کرده، باید بگویم تئاتر همیشه در دل زمانه نفس می‌کشد، با تمام تلخی‌ها و پیچیدگی‌هایش. از نگاه من، اجرای تئاتر کودک در این شرایط نه انکار رنج است و نه فاصله گرفتن از مسئولیت اجتماعی. برعکس، نوعی مراقبت فرهنگی است. ما جهانی کوچک و قابل‌فهم می‌سازیم که در آن می‌شود از دست دادن، ترس، امید و دوستی را تجربه کرد.

تهرانی اضافه کرد:این ‌که نمایش ما در مقطعی روی صحنه رفت که حال عمومی جامعه و حالمان مساعد نیست،نه از سر بی‌توجهی به شرایط، بلکه دقیقاً از دل همان شرایط بیرون آمده. ما با اثری درباره خردسال و کودک مواجه هستیم؛ دوره‌ای که انسان هنوز امکانِ رؤیا دیدن و خیال‌پردازی را از دست نداده. در چنین زمان‌هایی، شاید بیش از هر وقت دیگر، جامعه به یادآوری همین لایه‌های انسانی نیاز دارد. زندگی کودکانه متوقف نمی‌شود، حتی در روزهای سخت.

 او با بیان اینکه ما معتقدیم چراغ تئاتر همیشه باید روشن باشد، اضافه کرد: وقتی بزرگ‌ترها خسته و نگرانند، کودک بیش از همیشه به فضایی نیاز دارد که در آن احساس امنیت، شنیده ‌شدن و شادی کند. اگر هنر بتواند حتی برای ساعتی این امکان را فراهم کند، وظیفه‌اش را انجام داده است.

خاکسار تهرانی در پاسخ به اینکه تئاتر کودک در شرایط بحرانی چقدر می‌تواند در ایجاد آرامش برای کودکان مفید باشد؟ گفت: کودکان در خلأ زندگی نمی‌کنند. آن‌ها اضطراب بزرگ‌ترها را حس می‌کنند، حتی اگر واژه‌هایش را ندانند. تئاتر تجربه‌ی لذت‌بخش جمعی است. کودک در سالن تئاتر می‌فهمد که تنها نیست؛ دیگران هم می‌خندند، می‌ترسند، هیجان‌زده می‌شوند. این همدلیِ ساده، در زمانه‌ای که اضطراب جمعی بالاست، تأثیر عمیقی بر او دارد.

وی ادامه داد: تئاتر کودک اگر صادقانه و مسئولانه اجرا شود، به بچه‌ها کمک می‌کند احساسات‌شان را بشناسند و با آگاهی و اعتماد بیشتری با جهان اطراف‌شان روبه‌رو شوند.

این کارگردان درباره تاثیر قطعی اینترنت و اختلال در آن بر کار گروه‌های نمایشی توضیح داد: وقتی اینترنت دچار اختلال می‌شود، تازه یادمان می‌آید که تئاتر هزاران سال بدون اینستاگرام و رسانه‌های اینچنینی، زنده بوده است. ابزار عوض شده، اما اصل ماجرا همان ارتباط انسانیِ مستقیم است.

خاکسار تهرانی افزود: ما تلاش کردیم خودِ اجرا به رسانه تبدیل شود. کیفیت کار، رضایت مخاطبان و توصیه‌ی دهان‌به‌دهان هنوز هم قدرتمندترین ابزار تبلیغ است. وقتی خانواده‌ای تجربه‌ی خوبی داشته باشد، آن را به خانواده‌ی دیگر منتقل می‌کند. در تئاتر کودک، این شبکه‌ی انسانی بسیار فعال است و ما پایان هر اجرا یادآور می‌شویم که سرمایه ما،مخاطبان ماست پس حامی و مبلغ ما باشید.

او در عین حال خاطرنشان کرد: اختلال در فضای مجازی، محدودیت ایجاد می‌کند اما هم‌زمان ما را وادار می‌کند به هویت زنده‌ی تئاتر برگردیم؛ هنری که اساسش حضور است، نه الگوریتم. در نهایت، اگر اثر صادق باشد و نیاز مخاطب را درک کرده باشد، راه خودش را برای دیده شدن پیدا می‌کند.

خاکسار تهرانی، استقبال خانواده‌ها را از نمایش «رویای برفی» رضایت‌بخش دانست و افزود: مرکز تولید تئاتر و تئاتر عروسکی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نام امنی برای خانواده‌هاست و مخاطبان خاص خودش را دارد؛ خانواده‌هایی که تئاتر را صرفاً به‌عنوان سرگرمی نمی‌بینند و برای اندیشه و تجربه‌ی زیستیِ فرزندان‌شان احترام قائل‌اند. این همراهیِ آگاهانه، کیفیت ارتباط نمایش با تماشاگر را به‌شکل محسوسی بالا می‌برد.

او اضافه کرد: من به نمایشی باور دارم که با خاموش شدن نور صحنه تمام نمی‌شود؛ نمایشی که تازه بعد از خروج کودک از سالن، در ذهن او آغاز می‌شود. وقتی یک اثر بتواند پرسش ایجاد کند، تخیل را درگیر کند و کودک را وادار به فکر کردن و گفت‌وگو با جهان اطرافش کند، به هدف اصلی خودش نزدیک شده است. برای من، تئاتر کودک بیش از پاسخ دادن، آغاز پرسیدن است.

خاکسار تهرانی با بیان اینکه نمایش «رویای برفی» در حوزه تئاتر کودک یک اثر متعارف نیست، در این زمینه توضیح داد: برخلاف بسیاری از نمایش‌های خردسال و کودک که پرجنب‌وجوش هستند و پر بازیگر، این اثر ایستا و قصه‌گوست و دو بازیگر دارد. این شیوه روایت کاملاً آگاهانه و عامدانه انتخاب شد. هدف آن بود که خردسالان و کودکان بتوانند برای حدود ۴۰ دقیقه با تمرکز، قصه را دنبال کنند. ریسک خلاف ذائقه‌ی معمول تماشاگر را پذیرفتم، اما خوشبختانه نتیجه بسیار مثبت بود؛ کودکان و حتی خانواده‌ها با نمایش همراه شدند.

او اضافه کرد: این شیوه روایت با نگاه روان‌شناختی به مخاطب خردسال انجام شد. فرم ایستا فضایی امن ایجاد می‌کرد تا کودک بتواند با خیال‌پردازی فعال، داستان را در ذهن خود بسازد و تنها مصرف‌کننده تصویر نباشد بلکه شریک روایت شود. کوچک بودن عروسک‌ها نیز موجب می‌شود کودک دقت بیشتری به خرج دهد و رابطه‌ای صمیمی و درونی با شخصیت‌ها برقرار کند؛ رابطه‌ای که شباهت زیادی به بازی‌های نمادین خود او دارد و تجربه‌ی تئاتر را به تجربه‌ای فعال، انسانی و ماندگار تبدیل می‌کند.

او اضافه کرد: نمایش، تلفیقی است از بازیگر زنده، عروسک و تن‌پوش عروسکی که در فضایی رویاگونه با درخت‌هایی نامتعارف و رنگین اجرا می‌شود.

به گزارش ایسنا، درخلاصه داستان این نمایش آمده: «در سرزمینی رؤیایی، دو دوست بامزه به نام «برفی» و «پشمی» کنار هم زندگی می‌کنند. همه‌چیز خوب پیش می‌رود تا اینکه یک اتفاق کوچک باعث عصبانیت برفی و خراب شدن دوستی‌شان می‌شود. برفی عصبانی می‌شود خیلی عصبانی و این عصبانیت باعث می‌شود،تنها ‌شود و …تنهایی برفی، شروعِ فکر کردن، آغاز دل‌تنگی و پیدا کردن معنی دوستی واقعی است.

گروه اجرایی این نمایش به شرح زیر هستند:نویسنده: حامد ‌زارعان، کارگردان: مریم ‌خاکسار ‌تهرانی، بازیگران: شراره ‌یوسفی، دانیال ‌کمانکش، صادق کیانی مقدم، طراح صحنه و طراح عروسک: علیرضا حسین پور، حامد ‌زارعان، ترانه‌سرا و موسیقی: امیرحسین ‌انصافی، امین تیرزاد، طراح لباس: مریم ‌خاکسار ‌تهرانی ،سمیرا ‌یزدان ‌پژو، دستیار کارگردان: زهرا ‌سمواتی، سامان حیدریان، طراح حرکت:حمیدرضا ‌غلامحسینی، خواننده: لیدا باقری، شراره یوسفی،امیرحسین ‌انصافی،امین تیرزاد، طراح پوستر، طراح بروشور: ساحل علیپور، طراح و اجرای نور: محمدرضا ‌شاملو ‌فرد.

نمایش «رویای برفی» هر روز ساعت ۱۷ به مدت ۴۰ دقیقه در سالن گلستان کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان روی صحنه می‌رود.

59243