استقرار نظام حکمرانی داده‌مبنا؛ دستور کار معاونت شهرسازی و معماری

توسعه ابزارهای هوشمند و مبتنی بر داده‌های آماری از اولویت‌های دولت چهاردهم است و سازمان فناوری اطلاعات ایران هر سال رتبه دستگاه‌های اجرایی کشور را در شاخص دولت الکترونیک اعلام می‌کند. در همین راستا، معاونت شهرسازی و معماری وزارت راه و شهرسازی، توسعه زیرساخت‌های هوشمند و داده‌محور را به‌عنوان یکی از محورهای اصلی ارتقای پاسخگویی به مردم و بهبود جایگاه وزارتخانه در دولت الکترونیک در دستور کار قرار داده است.

در کنار ارتقای زیرساخت‌های فنی، موضوع «ارتقای داده و اطلاعات» نیز به‌طور جدی پیگیری شده و در قالب «استقرار نظام حکمرانی داده‌مبنا» در یکصد و نود و چهارمین جلسه شورای عالی اداری، مورخ ۳۱ فروردین ۱۴۰۴، به تصویب رسیده است. این رویکرد، مبنای تحول در نظام برنامه‌ریزی و مدیریت شهری کشور خواهد بود.

در همین چارچوب، وزارت راه و شهرسازی از سال ۱۳۹۶ ایجاد و توسعه سامانه یکپارچه نقشه و اطلاعات مکانی (سینام) را آغاز کرد. با این حال، کارکرد واقعی این سامانه زمانی محقق می‌شود که همه معاونت‌ها، سازمان‌ها و شرکت‌های تابعه، داده‌های مکانی طرح‌های توسعه و عمران و سایر اطلاعات مرتبط با برنامه‌ریزی شهری را در آن بارگذاری کنند.

از سال ۱۴۰۰، بارگذاری داده‌های مکانی طرح‌های توسعه و عمران در سامانه سینام به‌طور رسمی آغاز شد و در سال ۱۴۰۲ نیز برای نخستین‌بار سرویس استعلام محدوده و حریم شهرهای کشور در این سامانه راه‌اندازی شد؛ سرویسی که امروز نقش مهمی در پاسخگویی به درخواست‌های مردمی از طریق پنجره واحد زمین و سایر سامانه‌های حاکمیتی دارد.

برای تقویت این مسیر، در سال اخیر «هسته فناوری و اطلاعات مکانی» در معاونت شهرسازی و معماری تشکیل شد تا با تمرکز و هماهنگی بیشتر، زیرساخت‌های داده‌ای و فناوری اطلاعات این حوزه ارتقا یابد. این هسته با مشارکت کارشناسان تخصصی و با همکاری معاونت برنامه‌ریزی و مدیریت منابع، مأموریت ارتقای ظرفیت‌های فنی و داده‌های آماری سامانه سینام را بر عهده گرفته است.

در نتیجه این اقدامات، امروز علاوه بر امکان استعلام محدوده و حریم حدود ۱۳۰۰ شهر کشور، سرویس WFS نیز در بستر سینام فعال شده است که امکان دریافت و استفاده از لایه‌های مکانی شهرها را برای دستگاه‌های بهره‌بردار از طریق گذرگاه دولت الکترونیک (GSB) فراهم می‌کند.

همچنین در اجرای قانون برنامه هفتم پیشرفت و قانون الزام به ثبت رسمی اموال غیرمنقول، بارگذاری لایه کاربری اراضی مصوب طرح‌های تفصیلی در دستور کار قرار گرفت که تاکنون با همکاری استان‌ها، اطلاعات ۴۵۰ شهر در این بخش تکمیل شده و این فرآیند تا پوشش کامل کشور ادامه خواهد داشت.

مجموعه این اقدامات، گامی اساسی در جهت استقرار حکمرانی داده‌مبنا و ارتقای جایگاه وزارت راه و شهرسازی در دولت الکترونیک و نظام تصمیم‌سازی مبتنی بر داده به‌شمار می‌رود.