معامله بزرگ ترامپ با بن‌سلمان/ پشت‌پرده توافق هسته‌ای چیست؟

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از ایسنا، بر اساس رونوشت سند ارسالی به کنگره مشخص شد که ترامپ به کنگره گفته در حال پیگیری یک بسته توافق هسته‌ای غیرنظامی با عربستان است که شامل پادمان‌های منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای نیست.

«دونالد ترامپ» رئیس جمهور جمهوری خواه آمریکا و «جو بایدن» همتای دموکرات سابق او با عربستان بر روی راه‌هایی به منظور ساخت نخستین نیروگاه‌های برق هسته‌ای برای این کشور کار کرده‌اند.

به نقل از خبرگزاری رویترز، این تحولات در بحبوحه نگرانی از یک رقابت تسلیحاتی جدید جهانی در پی انقضای توافق تسلیحاتی بین روسیه و آمریکا و تحریکات چین به سمت گسترش زرادخانه‌ای اتمی‌اش روی داده است.

گروه‌های کنترل تسلیحاتی و بسیاری از دموکرات‌ها و برخی از جمهوری خواهان پیشرو مانند مارکو روبیو وزیر خارجه در زمانیکه سناتور بود، تاکید دارند که هرگونه توافق باید با پادمان‌ها باشد از جمله اینکه عربستان توانایی غنی‌سازی اورانیوم یا بازفرآوری سوخت هسته‌ای مصرف‌شده، مسیر‌های بالقوه برای دستیابی به سلاح و همچنین خواسته‌هایی که توسط دولت‌های ایالات متحده مطرح شده است را نداشته باشد.

آنها همچنین اصرار دارند که عربستان سعودی با پروتکل الحاقی که به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی سازمان ملل متحد نظارت گسترده‌تر و سرزده‌تری بر فعالیت‌های هسته‌ای یک کشور می‌دهد، مانند اختیار انجام بازرسی‌های سرزده در مکان‌های اعلام نشده، موافقت کند.

«انجمن کنترل تسلیحات» اخیرا اعلام کرد که دولت ترامپ در ماه نوامبر گزارش اولیه‌ای را برای رهبران برخی از کمیته‌های کنگره ارسال کرد که نسخه‌ای از آن توسط رویترز مشاهده شده است.

این گزارش که در صورت عدم اجرای پروتکل الحاقی باید ارسال شود، توسط این انجمن ارائه شده است.

«کلسی داونپورت» رئیس سیاست عدم اشاعه در انجمن کنترل تسلیحات در مقاله‌ای که روز پنجشنبه منتشر شد، نوشت: «این گزارش نگرانی‌هایی را ایجاد می‌کند که دولت ترامپ خطرات اشاعه ناشی از توافقنامه همکاری هسته‌ای پیشنهادی خود با عربستان سعودی یا سابقه‌ای که این توافقنامه ممکن است ایجاد کند را به دقت بررسی نکرده است.»

گزارش ترامپ به کنگره می‌گوید که پیش‌نویس پیمان ایالات متحده و عربستان سعودی در مورد انرژی هسته‌ای غیرنظامی که به عنوان توافقنامه ۱۲۳ شناخته می‌شود، صنعت ایالات متحده را در قلب توسعه هسته‌ای غیرنظامی عربستان سعودی قرار می‌دهد و تضمین می‌کند که پادمان‌های اشاعه هسته‌ای برقرار هستند.

با این حال، این سند راه را برای عربستان سعودی نیز باز می‌کند، زیرا به «اقدامات حفاظتی و راستی‌آزمایی بیشتر در حساس‌ترین حوزه‌های همکاری هسته‌ای بالقوه» بین ایالات متحده و عربستان سعودی، از جمله غنی‌سازی و بازفرآوری اشاره دارد.

محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی گفته است که اگر رقیب منطقه‌ای‌اش ایران به دنبال توسعه سلاح‌های هسته‌ای باشد، ریاض نیز به دنبال توسعه این سلاح‌ها خواهد بود.

ولیعهد عربستان در سال ۲۰۲۳ به فاکس نیوز گفته بود: «اگر ایران به سلاحی دست یابند، ما هم باید به آن دست یابیم. سلاح به دلایل امنیتی و برای ایجاد توازن قدرت در خاورمیانه ضروری است، اما ما نمی‌خواهیم چنین چیزی را ببینیم.»

بررسی کنگره

داونپورت گفت: «بر عهده کنگره است که بر قدرت دولت برای دستیابی به توافق با عربستان نظارت کند و نه تنها پیامد‌های آن برای عربستان سعودی، بلکه سابقه‌ای را که این توافق ایجاد خواهد کرد نیز در نظر بگیرد و مفاد توافق‌نامه پیشنهادی ۱۲۳ را با جدیت بررسی کند.»

انجمن کنترل تسلیحات همچنین اعلام کرد که واشنگتن می‌تواند توافق‌نامه ۱۲۳ را تا ۲۲ فوریه به کنگره ارائه دهد، زیرا حدود ۹۰ روز پس از گزارش به کنگره فرصت دارد تا آن را ارسال کند. مگر اینکه سنا و مجلس نمایندگان ایالات متحده ظرف ۹۰ روز قطعنامه‌هایی را در مخالفت با توافق‌نامه ۱۲۳ تصویب کنند، در غیر این صورت این توافق‌نامه به اجرا در خواهد آمد و به عربستان سعودی اجازه می‌دهد تا یک برنامه هسته‌ای غیرنظامی داشته باشد.