زنگ خطر در بازار SaaS؛ آپدیت‌های Claude آینده شرکت‌های نرم‌افزاری را در ابهام قرار داد

آپدیت‌های جدید هوش مصنوعی کلود، به‌ویژه قابلیت‌های Cowork و به‌روزرسانی قدرتمند نسخه دسکتاپ Claude Code، ترس و وحشت عمیقی را به جان شرکت‌های ارائه‌دهنده «نرم‌افزار به عنوان سرویس» (SaaS) انداخته و باعث ریزش شدید ارزش سهام آنها در بازار شده است.

نسخه دسکتاپ Claude Code طبق اعلام آنتروپیک، اکنون به سطحی از توانمندی رسیده است که می‌تواند پیش‌نمایش برنامه‌های درحال اجرای شما را نشان دهد، کدهایتان را بررسی کند و در پس‌زمینه به‌صورت خودکار خطاهای CI Failures و درخواست‌های Pull Requests را مدیریت کند. همین قابلیت‌های مستقل و پیشرفته، زنگ خطر را برای کسب‌وکارهای نرم‌افزاری به صدا درآورده است.

بلعیده شدن کسب‌وکار SaaS توسط هوش مصنوعی

نشریه اکونومیست (The Economist) در توصیف این وضعیت می‌نویسد:

«زمانی گفته می‌شد که نرم‌افزارها قرار است دنیا را ببلعند؛ اما حالا این هوش مصنوعی است که دارد نرم‌افزارها را می‌بلعد.»

تحلیلگران معتقد هستند که صنعت تریلیون دلاری نرم‌افزار در آستانه یک دگرگونی و آشفتگی عظیم قرار دارد.

هفته گذشته و پس از معرفی ابزارهای جدید شرکت Anthropic که به برنامه‌نویسان اجازه می‌دهد کارهای خود را با سرعتی بسیار بیشتر انجام دهند، سهام شرکت‌های بزرگ نرم‌افزاری مانند SAP ،Salesforce ،ServiceNow و Workday با افت شدیدی مواجه شد. سرمایه‌گذاران به شدت نگران هستند که این ابزارهای هوش مصنوعی به شرکت‌ها اجازه دهند تا نرم‌افزارهای مورد نیاز خود را خودشان بسازند و در نتیجه، تقاضا برای محصولات شرکت‌های SaaS از بین برود.

صنعت SaaS چیست و چه نگرانی‌هایی برای آن وجود دارد؟

شرکت‌های SaaS (مخفف Software as a Service یا «نرم‌افزار به عنوان سرویس»)، کسب‌وکارهایی هستند که نرم‌افزارهای خود را به جای نصب مستقیم روی کامپیوتر کاربر، بر بستر فضای ابری و از طریق اینترنت ارائه می‌دهند. در این مدل، مشتریان به جای خرید دائمی برنامه، معمولاً حق اشتراک (مثلاً ماهانه یا سالانه) پرداخت می‌کنند و از طریق مرورگر وب به امکانات آن دسترسی دارند. پلتفرم‌های محبوبی مثل اسلک (Slack)، زوم (Zoom)، دراپ‌باکس (Dropbox) و سیلزفورس (Salesforce) از نمونه‌های نام‌آشنای این مدل به شمار می‌روند.

با گسترش این بحران، تحلیلگران وال‌استریت اثر ابزارهای جدید هوش مصنوعی بر این کسب‌وکارها را پدیده «SaaSpocalypse» (آخرالزمانِ سَس) نامیده‌اند.

پایان یک عصر اقتصادی؟

«نوآ اسمیت» (Noah Smith)، کارشناس و خبرنگار اقتصادی، در خبرنامه Substack خود این رویداد را فراتر از نوسانات بازار می‌داند و می‌گوید:

«اتفاقی تاریخی درحال وقوع است که من آن را پایان یک عصر اقتصادی می‌دانم.»

برای دهه‌ها، ثروت آمریکا در بخش تکنولوژی متمرکز بود و نوابغی مانند «مارک زاکربرگ» و «بیل گیتس» سوختِ این شکوفایی نرم‌افزاری را تأمین می‌کردند. اما اسمیت می‌گوید:

«کارگران تنها تا زمانی می‌توانند ثروت‌های افسانه‌ای خلق کنند که مخترعان به دنبال راهی برای جایگزینی مهارت‌های آنها با ماشین‌های ارزان‌تر نباشند.»

او توضیح می‌دهد که نتیجه این روند، یک تغییر عمیق و سیستماتیک خواهد بود؛ دورانی که در آن «خودِ هوش به یک کالای قابل خرید و فروش تبدیل می‌شود» و نیروی کار صرفاً به هزینه‌ای تبدیل می‌شود که باید کاهش یابد.

با وجود این نگرانی‌ها، برخی معتقدند که برای اعلام مرگ صنعت نرم‌افزار هنوز خیلی زود است. «دیو لی»، خبرنگار حوزه فناوری، می‌نویسد حتی بزرگ‌ترین حامیان هوش مصنوعی نیز این حجم از سیاه‌نمایی درباره آینده نرم‌افزار را غیرموجه می‌دانند. «دن گلاگر»، خبرنگار حوزه رسانه، نیز در وال‌استریت ژورنال اشاره می‌کند که ایده کنار گذاشتن فوری نرم‌افزارها و جایگزینی آنها با اپلیکیشن‌های ساخته‌شده توسط هوش مصنوعی کمی دور از ذهن است.

با‌این‌حال، شواهد نشان می‌دهد که هوش مصنوعی فروشندگان نرم‌افزار را در موقعیت چالش‌برانگیزی قرار داده است که در آن باید مدام ثابت کنند که هنوز هم کارایی دارند و قرار نیست حذف شوند.

«متئو وانگ»، خبرنگار نشریه آتلانتیک، اشاره می‌کند که شرکت آنتروپیک در این میان نقش یک هیولای نامتعارف را بازی می‌کند. این شرکت که در سال ۲۰۲۱ توسط هفت نفر از اعضای سابق OpenAI تأسیس شد، خود را به عنوان شرکتی «اخلاق‌مدار و متعهد به ایمنی» معرفی کرده است.