فرهنگی
خبرگزاری تسنیم- مجتبی برزگر: افزایش هزینه اشتراک پلتفرمهای نمایشخانگی، انتقادها نسبت به افت کیفیت برخی آثار، انتشار پروژههای بدون مجوز و نگرانی درباره حقوق مادی و معنوی مخاطبان، در سالهای اخیر به یکی از مهمترین چالشهای فضای صوت و تصویر فراگیر تبدیل شده است.
در این میان، ساترا بهعنوان نهاد تنظیمگر، همواره در مرکز موافقتها و انتقادها قرار داشته؛ نهادی که از یکسو بر ضرورت صیانت از امنیت روانی و اخلاقی خانوادهها تأکید میکند و از سوی دیگر، متهم به ضعف در برخورد با برخی تخلفات پلتفرمهاست.
جواد رمضاننژاد در این گفتوگو، از روند تدوین مقررات جدید برای شبکه نمایش خانگی، وضعیت طرح حمایت و تنظیمگری در مجلس، نحوه برخورد با تخلفات سکوها و همچنین تلاش برای شکلگیری روایتهای ملی و میهنی در پلتفرمها سخن گفته است.
.
مطالبهگری درباره حقوق مخاطبان شبکه نمایشخانگی
* وقتی جنگ شروع شد، این انتظار از پلتفرمهای نمایش خانگی میرفت که با توجه به اینکه مردم اشتراک خریدند، آثار جدیدشان را منتشر کنند؛ اما به نظر میرسد در این زمینه کمفروشی اتفاق افتاد. ما هم در این باره مطالبی نوشتیم و مطالبهگری کردیم، خصوصاً درباره پروژههای نیمهتمامی که رها شدند. از سوی دیگر، قبلاً برخی پلتفرمها وقتی سریالی به پخش نمیرسید، برای جبران، مدت اشتراک کاربران را تمدید میکردند اما امروز نهتنها چنین اتفاقی کمتر دیده میشود بلکه هزینه اشتراکها هم مدام افزایش پیدا میکند، بدون آنکه کیفیت آثار متناسب با آن بالا برود. ساترا در قبال حقوق مخاطبان چه رویکردی دارد؟
جواد رمضاننژاد: موضوع حقوق مخاطب در شبکه نمایش خانگی، مسئلهای چندوجهی و پیچیده است. بخشی از آن به حق اشتراکی مربوط میشود که پلتفرمها از مخاطبان دریافت میکنند؛ موضوعی که قواعد و الزامات خاص خود را دارد و از منظر حقوقی و حتی قواعد عقود اسلامی نیز قابل بررسی است.
با این حال، آنچه ما در حوزه تنظیمگری بر آن تأکید داریم، ضرورت ورود به تنظیم ضوابط اقتصادی در رابطه میان مخاطب و سکوهاست. در این زمینه تاکنون مقررات مشخص و جامعی وجود نداشته اما اکنون تدوین این مقررات در دستور کار قرار گرفته است.
تدوین مقررات با مشارکت سکوها و مخاطبان
طبیعتاً در فرآیند مقرراتگذاری، باید نظرات صاحبان سکوها و فعالان این حوزه نیز اخذ شود. در کنار آن، دیدگاه مخاطبان و همچنین نگاه حاکمیتی در حوزه فرهنگ نیز اهمیت دارد. برآیند این نظرات باید به چارچوبی منسجم برسد که البته تصویب نهایی آن نیازمند طی مراحل قانونی و بررسی در شوراهای مرتبط، بهویژه در حوزههای اقتصادی و قیمتگذاری است.
اکنون در مرحله تدوین و بررسی این مقررات قرار داریم تا مشخص شود چه الگوی منسجمتر و قاعدهمندتری میتواند در این حوزه اجرا شود.
«بدنام» برگشت، اما بدون مجوز ساترا!/ پلتفرمها قانون را دور میزنند؟
دو وجه حقوق مخاطب؛ مادی و معنوی
از نگاه ساترا، پیگیری حقوق مخاطب دو جنبه اصلی دارد؛ نخست حقوق مادی مخاطب و دوم حقوق معنوی او.
در بخش حقوق مادی، موضوعاتی مانند میزان حق اشتراک، حجم تبلیغات، نحوه استفاده از زمان مخاطب و کیفیت خدمات مطرح است. اینها مسائلی هستند که در تنظیمگری اقتصادی باید مورد توجه قرار گیرند.
اما در کنار آن، حقوق معنوی مخاطب برای ما اهمیت ویژهای دارد؛ حتی شاید بتوان گفت اهمیت آن کمتر از حقوق مادی نیست. بخش عمده مأموریت ساترا نیز در همین حوزه تعریف میشود.
اولویت ساترا؛ امنیت روانی و اخلاقی خانواده
وقتی خانوادهای از یک سکوی نمایش خانگی استفاده میکند، باید این اطمینان وجود داشته باشد که میتواند در کنار اعضای خانواده با آرامش و امنیت روانی به تماشای یک اثر بنشیند. حفظ این امنیت اخلاقی و معنوی، یکی از اصلیترین دغدغههای ماست.
اتفاقاً این موضوعی است که کمتر در رسانهها درباره آن مطالبهگری میشود. بسیاری از نقدها نسبت به عملکرد ساترا، بدون توجه به همین جنبه حقوق عمومی و معنوی مخاطب مطرح میشود؛ در حالی که بخش مهمی از نحوه صدور مجوزها و نظارت بر انتشار آثار، با هدف صیانت از حقوق معنوی خانوادهها انجام میشود.
تنظیمگری محتوایی؛ اولویت فعلی ساترا
به اعتقاد ما، در شرایط فعلی اولویت اصلی در حوزه صوت و تصویر فراگیر، تنظیمگری محتوایی و توجه به امنیت اخلاقی خانوادههاست؛ هرچند مباحث اقتصادی و حقوق مادی مخاطبان نیز جایگاه خود را دارد و پیگیری آن در حال انجام است.
اگر بخواهیم فضای صوت و تصویر فراگیر در کشور به سامان برسد، به نظر میرسد پرداختن به تنظیمگری محتوایی و موضوعی، در مقطع فعلی اهمیت بیشتری نسبت به سایر حوزهها دارد.
انتقاد از بدعتگذاری در شبکه نمایشخانگی
* این مسئله به همان بدعتگذاریهایی برمیگردد که در شبکه نمایش خانگی شاهدش بودیم؛ برای مثال سریال «بدنام» که بدون دریافت مجوز منتشر شد. در حالی که من میدانم شورای تولید و شورای انتشار ساترا از کارشناسان برجستهای تشکیل شده و روند کارشناسی دقیقی دارد. اما یک پلتفرم بدون طی این مسیر اقدام به انتشار میکند و حتی مدلهای اشتراک با تبلیغ و بدون تبلیغ را هم اجرا میکند. وقتی از کیفیت صحبت میکنیم فقط بحث فرم نیست؛ همان حقوق معنوی مخاطب و امنیت خانواده هم مطرح است؛ موضوعی که هم شما دغدغهاش را دارید و هم ما. خانواده باید بتواند با احساس امنیت کنار هم بنشیند و اثری را تماشا کند. امیدوارم این موارد جدیتر پیگیری شود. نکته بعدی درباره طرح مربوط به ساترا در مجلس است؛ این طرح اکنون در چه وضعیتی قرار دارد؟
نامش قانون ساترا نیست
جواد رمضاننژاد: اول باید تأکید کنم که نام این طرح «قانون ساترا» نیست. این موضوع در قالب طرحی با محوریت «حمایت و تنظیمگری» دنبال میشود. حتی در مجلس نیز رویکرد اصلی طرح، حمایت از کسبوکارهای دیجیتال، اقتصاد سکوها و در عین حال حمایت از امنیت روانی جامعه بوده است و به همین دلیل این مفاهیم در عنوان طرح هم آمده است.
البته برچسبهای مختلف سیاسی که به این موضوع زده شده، بحث دیگری است و خود مجلس باید درباره آن توضیح بدهد. به نظر من بهتر است جزئیات این پرسش از کمیسیون فرهنگی مجلس پیگیری شود، چون مسئولیت مستقیم بررسی طرح با آنهاست.
پیگیری طرح در چارچوب برنامه هفتم توسعه
مجلس بر اساس تکلیف برنامه هفتم توسعه در حال پیگیری این موضوع است. در بند «پ» ماده 77 این برنامه، الزاماتی برای ساماندهی حوزه صوت و تصویر فراگیر پیشبینی شده و مجلس هم در همین چارچوب جلو میرود.
جلسات کمیسیون فرهنگی برگزار شده و بخش زیادی از مواد طرح نیز به رأی گذاشته شده است. تنها چند مورد محدود باقی مانده بود که در جلسات پایانی، حوالی نهم اسفند، در حال بررسی بودیم اما با آغاز جنگ و شرایط کشور، مانند بسیاری از موضوعات دیگر، روند بررسی این طرح هم با تأخیر مواجه شد.
امیدواریم با ازسرگیری فعالیت جدی کمیسیونها، این موضوع دوباره در دستور کار قرار بگیرد. پس از تصویب در کمیسیون فرهنگی، طرح وارد صحن علنی مجلس خواهد شد. فعلاً زمان دقیقی برای نهایی شدن آن نمیتوان پیشبینی کرد، چون ابتدا باید رأی نهایی کمیسیون اخذ شود.
سرمایهگذار حاشیهساز یا خبرسازی رسانهای؛ ماجرای جنجال نمایشخانگی
ساترا ابزار برخورد دارد
این پرسش را از این جهت مطرح کردم که میدانم ساترا از پلتفرمها و سکوهایی که آثار باکیفیت و ارزشمند تولید میکنند حمایت میکند، اما در حوزه تخلفات به نظر میرسد ابزارهای بازدارنده کافی ندارد؛ بهویژه وقتی قوه قضاییه برای سریال «بدنام» ورود کرد، این تصور ایجاد شد که شاید ساترا ابزار اجرایی لازم را در اختیار ندارد.
جواد رمضاننژاد: خیر، ما ابزارهای لازم را داریم و از آنها استفاده هم میکنیم. در هر کار اجرایی، طبیعتاً مسائل و پیچیدگیهایی وجود دارد اما اینکه گفته شود ساترا ابزار کافی ندارد، درست نیست.
همین حالا اگر تصمیمی برای توقف یا برخورد با پروژهای گرفته شود، دستگاه قضایی، دادستانی و سایر نهادهای مرتبط همکاری میکنند و این همکاریها در عمل هم اتفاق افتاده است.
توقف برخی پروژهها با همکاری قضایی
در یک سال اخیر، مواردی داشتیم که لازم بود انتشار برخی پروژهها متوقف شود تا مسائلشان بررسی و حل شود. حتی پروژهای داشتیم که پس از انتشار قسمت اول، ادامه پخشش متوقف شد و اساساً به مرحله انتشار کامل نرسید. همه اینها با همکاری دستگاه قضایی انجام شده است.
بنابراین ما ابزار اعمال سیاست و نظارت را در اختیار داریم. آنچه در مجلس در حال پیگیری است، بیشتر به موضوعات کلانتر تنظیمگری مربوط میشود. ضمن اینکه امروز همکاری میان ساترا و بسیاری از دستگاههایی که باید در این حوزه کمکحال باشند، فعال و جدی است؛ شاید هنوز به نقطه ایدهآل نرسیده باشیم اما همراهی و دغدغهمندی وجود دارد.
جای خالی روایتهای ملی و میهنی در نمایشخانگی
نکته آخر درباره جنگ تحمیلی سوم و روایتهای ملی و میهنی است. واقعاً جای این نوع آثار در شبکه نمایش خانگی خالی است و بارها هم درباره آن مطالبهگری شده. میدانم ساترا در مقام نهاد ناظر، علاوه بر نظارت، مشاوره و حمایت هم ارائه میدهد. آیا در این زمینه به پلتفرمها پیشنهاد دادهاید که فراخوان فیلمنامه بدهند و تولید این آثار را تسهیل کنند؟
جواد رمضاننژاد: بله، همین حالا هم فیلمنامههایی در دست بررسی و تولید است. برخی سکوها بعد از اینکه اعلام کردیم در این زمینه تسهیلگری میکنیم، ایدهها و طرحهایشان را ارائه دادند تا پروژهها سریعتر وارد مرحله تولید شوند.
تولید پروژههای تازه با محوریت روایت ملی
اکنون یکی دو پروژه در حال تولید است. پروژه «اهل ایران» نیز که توسط محمدحسین مهدویان و همکارانش در حوزه هنری ساخته شده، این روزها از سکوی شیدا در حال پخش است. این اثر در همان فضای جنگ و شرایط خاص کشور تولید شد و به نظر من تجربه موفقی بود.
این اتفاق نشان میدهد بسیاری از هنرمندان و فعالان این حوزه، در شرایط حساس کشور پای کار ایستادهاند و آثارشان هم دیده میشود. ما هم در حد توان تلاش کردیم مسیر تولید این آثار تسهیل شود و امیدواریم پروژههایی که اکنون در مرحله نگارش و تولید هستند، هرچه زودتر به خروجی نهایی برسند و امکان عرضه پیدا کنند.
انتهای پیام/
جدیدترین اخبار پربحث