«پر از خشم»؛ نمایش چریکی زنان در واکنش به پرونده اپستین

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از گاردین، در حالی که پرونده‌های مربوط به جفری اپستین در ماه‌های اخیر توجه رسانه‌های جهان را به خود جلب کرده بود و اخبار فساد، سوءاستفاده جنسی و نفوذ مردان قدرتمند را در صدر خبرها قرار داده بود، گروهی از نمایشنامه‌نویسان زن تصمیم گرفتند روایت دیگری ارائه کنند؛ روایتی که به جای تمرکز بر مجرمان، بر رنج قربانیان متمرکز باشد.

این ایده از یک گروه واتس‌اپی آغاز شد. ربکا لنکیویچ، نمایشنامه‌نویس و فیلمنامه‌نویس فیلم «او گفت» که درباره افشای رسوایی هاروی واینستین بود، می‌گوید: «فقط یک پیام فرستادم و پرسیدم: آیا کسی دیگر هم مثل من از این‌که تمام بحث درباره پرونده اپستین حول مردان و پول می‌چرخد خشمگین است؟ مسئله فقط خود اتفاقات نبود، بلکه نحوه پوشش رسانه‌ای آن‌ها نیز آزاردهنده بود.»

۴۵ نویسنده به این فراخوان پاسخ دادند. آنچه ابتدا قرار بود یک گردهمایی کوچک یا یک نمایشنامه‌خوانی ساده باشد، خیلی زود به پروژه‌ای عظیم تبدیل شد. سه ماه بعد، بیش از ۸۰ نویسنده زن فراجنسیتی در خلق نمایشی با عنوان «All the Rage» (پر از خشم) مشارکت کردند؛ نمایشی که در ۱۵ فضای مختلف یک ساختمان اداری بازسازی‌شده در مرکز لندن اجرا می‌شود.

تئاتری میان هنر و کنشگری

لوسی موریسون، کارگردان پروژه، این اثر را «تئاتری چریکی» توصیف می‌کند: «این جایی است که هنر و کنشگری اجتماعی به هم می‌رسند. ایده‌ها مدام در حال شکل‌گیری‌اند و هنرمندان نه‌تنها آثارشان، بلکه بدن‌ها و حضور خود را نیز به این فضا می‌آورند.»

نمایش از دو بخش تشکیل شده است: در بخش اول، تماشاگران در اتاق‌های مختلف حرکت می‌کنند و با متن‌ها، تصاویر، ویدئوها و آثار هنری گوناگون روبه‌رو می‌شوند. در بخش دوم، همه برای تماشای یک اجرای ۵۰ دقیقه‌ای گرد هم می‌آیند؛ اجرایی که از کنار هم قرار گرفتن نوشته‌های متعدد شکل گرفته است.

از اپستین تا زندگی روزمره زنان

هدف پروژه تنها پرداختن به پرونده اپستین نیست. برگزارکنندگان معتقدند این پرونده نمادی از ساختارهای گسترده‌تر قدرت و خشونت علیه زنان است.

نمایشنامه‌نویس مشهور گورپریت کائور باتی که سابقه جنجال‌های فراوانی را در کارنامه خود دارد، بخشی از نمایش را بر اساس فیلم کلاسیک هندی «پاکیزه» نوشته است. او می‌گوید: «من درباره شیوه‌هایی نوشته‌ام که در آن‌ها زنان کنترل یا ابژه‌سازی می‌شوند. از نمونه‌های بزرگ تا تحقیرهای کوچک و روزمره.»

انگار فمینیسم دهه‌های ۷۰ و ۸۰ هرگز وجود نداشته است

تیمبرلیک ورتنبیکر، نمایشنامه‌نویس برجسته بریتانیایی، معتقد است بسیاری از دستاوردهای فمینیستی گذشته در حال فراموش شدن هستند: «به نظر می‌رسد فمینیسم دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ هرگز اتفاق نیفتاده است. تاریخ در حال پاک شدن است و صدای زنان در سراسر جهان نادیده گرفته می‌شود.»

او به اعتراضات زنان ایران پس از مرگ مهسا امینی اشاره می‌کند و می‌گوید زمانی امید داشت که این جنبش بتواند تغییری بزرگ ایجاد کند، اما جنگ‌ها و بحران‌های جهانی بار دیگر توجه‌ها را از مطالبات زنان منحرف کردند.

تئاتر چه تأثیری می‌تواند داشته باشد؟

برخی ممکن است بپرسند یک نمایش تئاتر چه تغییری می‌تواند ایجاد کند. باتی در پاسخ می‌گوید: «تئاتر گزارش خبری نیست. هنر به ما اجازه می‌دهد چیزی را احساس کنیم. شاید مردم جزئیات را فراموش کنند، اما احساسی را که تجربه کرده‌اند فراموش نمی‌کنند. همین احساس می‌تواند به کنشگری و تغییر منجر شود.»

لنکیویچ نیز معتقد است بسیاری از زنان به‌نوعی با تجربه خشونت یا تبعیض آشنا هستند: «تقریباً همه ما یا خودمان، یا دوستان و اعضای خانواده‌مان تجربه‌ای از این دست داشته‌ایم. هنوز هم شرم نقش بزرگی در خاموش کردن زنان دارد. امیدوارم بتوانیم این وضعیت را تغییر دهیم.»

تبدیل خشم به چیزی زیبا

لنکیویچ علاوه بر مدیریت پروژه، خود نیز با شعر، نامه و یک ویدئو در نمایش حضور دارد. او در بخشی از کار با نوجوانان مصاحبه کرده است: «می‌خواستم انرژی نوجوانی را ثبت کنم؛ پیش از آن‌که جهان آن را زخمی، فرسوده یا سرکوب کند.»

او در پایان می‌گوید: «این یک پاسخ جمعی است. هدف ما فقط شعار دادن یا فریاد کشیدن نیست. می‌خواهیم خشم را گردآوری کنیم و آن را به چیزی تبدیل کنیم که شاید راحت و دلپذیر نباشد، اما عمیق و زیبا باشد.»

نمایش «پر از خشم» از ۱۱ تا ۱۳ ژوئن ۲۰۲۶ در تئاتر دِلی لندن اجرا می‌شود.

5959