سینماگری که کیفیت را قربانی مصلحت نکرد؛ تقوایی و تراژدی قاب‌های ناتمام

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، نمی‌توان از ناصر تقوایی نوشت و به پروژه‌های ناتمام و چالش‌های مدیریتی و نظارتی کارنامه او اشاره نکرد. تقوایی به معنای واقعی کلمه یک سینماگر «کمال‌گرا» بود که برای ثانیه‌های فیلمش ارزش قائل می‌شد. این وسواس شدید روی متن، انتخاب دقیق کلمات در دیالوگ‌ها، هندسه قاب و انتخاب بازیگر، در کنار تغییرات پی‌درپی مدیریتی در نهادهای فرهنگی و اعمال نظارت‌های سلیقه‌ای، باعث شد بسیاری از طرح‌های بزرگ او در نطفه خفه شوند یا در میانه راه نیمه‌کاره بمانند.

پروژه بزرگ «کوچک جنگلی» یکی از همین نمونه‌هاست. تقوایی نخستین گزینه‌ای بود که نگارش و کارگردانی سریال «کوچک جنگلی» را آغاز کرد. او بخش‌های زیادی از کار را آماده کرد، پیش‌تولید وسیعی انجام داد و تحقیقات تاریخی دقیقی را به سرانجام رساند، اما به دلیل اختلافات دیدگاهی با مدیران وقت تلویزیون درباره شیوخ روایت داستان و مسائل تولیدی، از کار کنار گذاشته شد و پروژه به کارگردان دیگری واگذار گردید.

در اوایل دهه ۸۰ نیز، تقوایی ساخت فیلم «چای تلخ» را در ژانر دفاع مقدس و با نگاهی واقع‌گرایانه، انسانی و غیرشعارزده به جنگ آغاز کرد. با وجود فیلمبرداری بخش‌های مهمی از اثر در لوکیشن‌های طبیعی، مشکلات مالی، عدم حمایت ارگان‌های متولی تولید فیلم‌های جنگی و تفاوت دیدگاه کارگردان با ساختارهای رسمی نظارتی، منجر به تعطیلی دائم پروژه شد؛ اتفاقی که به نوعی به انزوا و سرخوردگی عمیق این فیلم‌ساز کمال‌گرا منجر گردید.

توقیف‌ها، جرح و تعدیل‌های مداوم فیلم‌نامه‌ها و برخوردهای سلیقه‌ای با آثار او از همان نخستین فیلمش تا فرسایش در راهروهای اداری برای کسب مجوز آثار بعدی، سبب شد که او در بیست و پنج سال پایانی فعالیت خود، عملا از جریان اصلی فیلم‌سازی کنار برود. او خود در گفت‌وگویی صریح اشاره کرده بود که ترجیح می‌دهد فیلم نسازد تا اینکه اثری مخدوش، سانسورشده و دور از استانداردهای ذهنی‌اش را به مخاطب ارائه دهد. او کیفیت کارنامه خود را قربانی حضور مداوم در سینما نکرد.

متن کامل این تک‌نگاری را اینجا بخوانید.

59244