تعدیل نیرو در کمین شاغلان صنعت خودرو

صنعت خودرو جهان این روزها بیش از هر زمان دیگری بر کاهش هزینه‌ها و افزایش بهره‌وری متمرکز شده است. خودروسازانی که تا همین چند سال پیش نماد ثبات صنعتی اروپا و آمریکا بودند، حالا برای حفظ سودآوری و رقابت‌پذیری در عصر خودروهای برقی، به سمت کوچک‌تر و چابک‌تر کردن ساختار سازمانی خود حرکت کرده‌اند.

موج تعدیل نیرو در خودروسازان بزرگ

در تازه‌ترین تحولات، گروه فولکس‌واگن برنامه‌ای گسترده برای کاهش هزینه‌ها و افزایش بهره‌وری را در دستور کار قرار داده است. اگرچه در هفته‌های گذشته اعداد مختلفی درباره میزان تعدیل نیرو در رسانه‌ها و فضای مجازی منتشر شد، اما برنامه رسمی این شرکت بر کاهش هزینه‌های پرسنلی، بازنشستگی پیش از موعد و محدود کردن استخدام‌های جدید متمرکز است.

این روند تنها به فولکس‌واگن محدود نمی‌شود و بسیاری از خودروسازان بزرگ جهان نیز در مسیر مشابهی قرار گرفته‌اند.

آئودی اعلام کرده است تا سال ۲۰۲۹ حدود ۷ هزار و ۵۰۰ موقعیت شغلی را در آلمان حذف خواهد کرد تا منابع بیشتری برای سرمایه‌گذاری در فناوری‌های جدید و خودروهای برقی فراهم شود.

فورد اروپا نیز پیش‌تر از حذف حدود ۳ هزار و ۸۰۰ شغل، معادل حدود ۱۱ درصد نیروی کار خود در اروپا، خبر داده بود.

استلانتیس، مالک برندهایی مانند پژو، فیات، کرایسلر، اوپل و جیپ، طی سال‌های اخیر با اجرای برنامه‌های بازخرید داوطلبانه و بازنشستگی زودهنگام، هزاران نفر از کارکنان خود را تعدیل کرده است.

علت مشترک همه این تصمیم‌ها روشن است؛ افت فروش در بازارهای کلیدی به‌ویژه چین، رقابت فشرده با خودروسازان چینی، هزینه سنگین توسعه خودروهای برقی و نرم‌افزارهای خودرو و همچنین فشارهای ناشی از تعرفه‌های تجاری. مدیران این شرکت‌ها به این نتیجه رسیده‌اند که حفظ ساختارهای پرهزینه گذشته، دیگر با شرایط جدید صنعت خودرو سازگار نیست.

بهره‌وری؛ معیاری که همه چیز را تغییر می‌دهد

اهمیت این موضوع زمانی بیشتر مشخص می‌شود که بهره‌وری نیروی انسانی خودروسازان با یکدیگر مقایسه شود.

برای مثال، کیا با حدود ۳۵ هزار نفر نیروی انسانی، سالانه بیش از ۳ میلیون دستگاه خودرو تولید می‌کند. این یعنی به طور متوسط، هر کارمند سالانه بیش از ۸۵ خودرو تولید می‌کند.

در مقابل، ایران‌خودرو حدود ۲۲ هزار نفر نیروی انسانی دارد. اگرچه مقایسه مستقیم به دلیل تفاوت در ساختار مالکیت، سطح اتوماسیون، زنجیره تامین و شرایط فعالیت کاملاً منصفانه نیست، اما این اعداد نشان می‌دهد چرا خودروسازان جهانی، حتی در شرایطی که همچنان سودده هستند، کاهش هزینه‌های نیروی انسانی را بخشی از استراتژی رقابت‌پذیری خود می‌دانند.

جراحی اجتناب‌ناپذیر

تجربه صنعت خودرو جهان نشان می‌دهد که حتی بزرگ‌ترین و باسابقه‌ترین خودروسازان نیز دیگر حاضر نیستند هزینه‌های مازاد را تحمل کنند. در شرایطی که رقابت جهانی هر روز شدیدتر می‌شود، افزایش بهره‌وری به یکی از مهم‌ترین ابزارهای بقا تبدیل شده است.

از این منظر، تعدیل نیرو دیگر یک تصمیم مقطعی برای عبور از بحران نیست؛ بلکه به بخشی از استراتژی بلندمدت خودروسازان بزرگ جهان برای کاهش هزینه، افزایش بهره‌وری و حفظ توان رقابت در بازار جهانی تبدیل شده است. ایران نیز با وجود تفاوت‌های ساختاری، بعید است بتواند برای همیشه از این روند جهانی مصون بماند.