انتشار کتاب «ضوابط طراحی ساختمان‌های مجهز به میراگرها و جداگرهای لرزه‌ای»

وی با اشاره به اهمیت روزافزون استفاده از فناوری‌های نوین کنترل لرزه‌ای توضیح داد: تجربه زلزله‌های گذشته نشان داده است که ایمنی ساختمان تنها به جلوگیری از فروریزش سازه محدود نمی‌شود، بلکه حفظ قابلیت بهره‌برداری، کاهش آسیب به تجهیزات و تأسیسات و تداوم ارائه خدمات پس از وقوع زلزله، به‌ویژه در ساختمان‌های با اهمیت زیاد و خیلی زیاد، از اهمیت اساسی برخوردار است.

مدیرکل دفتر مقررات ملی و کنترل ساختمان افزود: بیمارستان‌ها، مراکز درمانی، مراکز مدیریت بحران، ایستگاه‌های امدادی، مراکز فرماندهی، ساختمان‌های خدمات‌رسان و تأسیسات حیاتی باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که پس از وقوع زلزله نیز بتوانند به فعالیت خود ادامه دهند. در این ساختمان‌ها، حتی در صورت جلوگیری از فروریزش سازه، آسیب به شبکه‌های آب، برق، تجهیزات پزشکی، تأسیسات مکانیکی، نما و سایر اجزای غیرسازه‌ای می‌تواند موجب توقف خدمت‌رسانی یا تخلیه ساختمان شود.

وی ادامه داد: میراگرها و جداگرهای لرزه‌ای با کاهش پاسخ لرزه‌ای ساختمان، کنترل تغییر مکان نسبی طبقات و کاهش شتاب منتقل‌شده به طبقات، می‌توانند نقش مؤثری در حفاظت از اعضای اصلی سازه، تجهیزات حساس و اجزای غیرسازه‌ای ایفا کنند. این سامانه‌ها با جذب و استهلاک بخشی از انرژی ورودی زلزله، از تمرکز آسیب در سازه جلوگیری کرده و امکان بازگشت سریع‌تر ساختمان به چرخه بهره‌برداری را افزایش می‌دهند.

به گفته ریاحی، تا سال ۱۴۰۰، بیش از ۵۴ سازه در کشور به حداقل یکی از انواع میراگرها مجهز شده‌اند.

مدیرکل دفتر مقررات ملی و کنترل ساختمان ادامه داد: بر اساس همین پایش، حدود ۶۵ درصد از پروژه‌های بررسی‌شده مربوط به ساختمان‌های جدید و حدود ۳۵ درصد مربوط به پروژه‌های بهسازی و مقاوم‌سازی ساختمان‌های موجود بوده است.

وی گفت: از نظر نوع سازه نیز حدود ۹۴ درصد پروژه‌های بررسی‌شده مربوط به ساختمان‌ها و حدود ۶ درصد مربوط به پل‌ها بوده است. همچنین، ساختمان‌های فولادی با سهم حدود ۸۰ درصد، بخش عمده پروژه‌های جهز به میراگر را به خود اختصاص داده‌اند.

ریاحی با اشاره به تجربه کشورهای پیش‌رو در این زمینه گفت: در مقایسه‌ای که در این مطالعه با کشور ژاپن انجام شده نشان می‌دهد، تا سال ۲۰۱۸ بیش از ۱۴۷۲ سازه در کشور ژاپن به یکی از انواع میراگرها مجهز شده بودند؛ در حالی که تعداد سازه‌های مجهز به میراگر در ایران تا سال ۲۰۲۱، بر اساس داده‌های این پایش، بیش از ۵۴ سازه گزارش شده است. این فاصله، ضرورت توسعه مطالعات، آموزش، تدوین ضوابط، ایجاد زیرساخت‌های آزمایشگاهی و حمایت از تولید کنندگان و به‌کارگیری این فناوری‌ها را در کشور آشکار می‌کند.

وی تصریح کرد: البته ارقام یادشده مربوط به مجموعه پروژه‌های شناسایی‌شده در پایش انجام‌شده است و نباید به‌عنوان سرشماری کامل بازار کشور تلقی شود، با این حال، روند ثبت‌شده طی دو دهه اخیر و مقایسه انجام‌شده با تجربه کشور ژاپن ، تصویری روشن از ظرفیت بالای توسعه سامانه‌های میراگر و جداگر در صنعت ساختمان ایران ارائه می‌کند.

مدیرکل دفتر مقررات ملی و کنترل ساختمان گفت: کتاب «ضوابط طراحی ساختمان‌های مجهز به میراگرها و جداگرهای لرزه‌ای» در هفت فصل تدوین شده است. این کتاب، ضمن معرفی انواع میراگرها و جداگرهای لرزه‌ای و اصول انتخاب و طراحی آن‌ها، مباحثی مانند طیف طرح، شتاب‌نگاشت، کنترل پاسخ لرزه‌ای، آزمایش و ارزیابی عملکرد تجهیزات، بازرسی و کنترل طراحی و اجرا را پوشش می‌دهد و بر ضرورت پایش و نگهداری این سامانه‌ها در طول عمر ساختمان تاکید دارد. 

ریاحی با بیان اینکه میراگرها در ساختمان‌های حساس باید بخشی از یک نظام جامع ایمنی باشند، گفت: استفاده از این تجهیزات زمانی بیشترین اثربخشی را خواهد داشت که در کنار طراحی مناسب سازه، کنترل اجزای غیرسازه‌ای، حفاظت از تأسیسات حیاتی، پیش‌بینی الزامات نگهداری و انجام بازرسی‌های دوره‌ای مورد استفاده قرار گیرد.

وی تصریح کرد: در بیمارستان‌ها، اهمیت این موضوع دوچندان است؛ زیرا پس از وقوع زلزله، ساختمان باید علاوه بر حفظ ایمنی جانی، امکان پذیرش و درمان مصدومان، فعالیت بخش‌های اورژانس، استمرار کار تجهیزات پزشکی و تأمین آب، برق و گازهای طبی را نیز حفظ کند. بنابراین، کاهش شتاب طبقات و کنترل تغییرمکان سازه می‌تواند در کاهش آسیب به تجهیزات و شبکه‌های حیاتی و در نتیجه، حفظ ظرفیت عملیاتی بیمارستان نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.

مدیرکل دفتر مقررات ملی و کنترل ساختمان تاکید کرد: انتشار کتاب «ضوابط طراحی ساختمان‌های مجهز به میراگرها و جداگرهای لرزه‌ای» گامی در جهت ایجاد ادبیات فنی مشترک، ارتقای کیفیت طراحی و اجرا و توسعه رویکرد طراحی عملکردی در کشور است. اجرای صحیح این ضوابط می‌تواند زمینه‌ساز افزایش تاب‌آوری ساختمان‌های مهم، کاهش خسارات اقتصادی و انسانی و تضمین تداوم خدمت‌رسانی مراکز حیاتی پس از وقوع زلزله باشد.

کتاب ضوابط طراحی ساختمان‌های مجهز به میراگرها و جداگرهای لرزه‌ای ، از طریق لینک زیر در دسترس است:

ابلاغیه کتاب ضوابط طراحی ساختمان های مجهز به میراگر و جداگرهای لرزه ای