بازگشت به جوانی با رژیم غذایی؛ کشف «سطل زباله هوشمند» در مغز انسان

مجموعه: اخبار پزشکی

تاریخ انتشار : چهارشنبه, ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ ۲۰:۱۲

به گزارش شفقنا، پیری مغز تنها نتیجه‌ی کاهش تعداد سلول‌ها نیست، بلکه به نحوه تنظیم و پاکسازی پروتئین‌ها بستگی دارد. مطالعه جدیدی نشان می‌دهد فرآیندی به نام «فراگیری» در دوران پیری دچار اختلال شدید می‌شود. این فرآیند مانند یک «برچسب‌گذاری» شیمیایی عمل می‌کند که به سلول می‌گوید کدام پروتئین باید فعال بماند و کدام یک باید تخریب و بازیافت شود.

در مغزهای جوان، پروتئین‌های آسیب‌دیده با مولکولی به نام «یوبیکویتین» برچسب می‌خورند تا توسط دستگاهی به نام پروتئازوم (سطل زباله سلولی) خرد شوند. اما با افزایش سن سیستم برچسب‌گذاری نامتعادل می‌شود؛ برخی پروتئین‌ها بیش از حد برچسب می‌خورند و برخی دیگر برچسب‌های حیاتی خود را از دست می‌دهند.

حدود یک‌سوم تغییرات سنی در مغز مربوط به کند شدن عملکرد پروتئازوم است. در واقع، پروتئین‌های سمی به جای پاکسازی، در سلول‌های عصبی انباشته شده و باعث زوال حافظه و کاهش سرعت واکنش می‌شوند.

بخش هیجان‌انگیز این تحقیق، تأثیر رژیم غذایی بر این فرآیند مولکولی است. محققان موش‌های پیر را به مدت چهار هفته تحت رژیم «محدودیت کالری» قرار دادند. نتایج نشان داد الگوی برچسب‌گذاری در بسیاری از پروتئین‌های مغز تغییر کرد و در برخی موارد دقیقاً به وضعیت دوران جوانی بازگشت.

البته نکته مهم این است که رژیم غذایی بر تمام فرآیندهای پیری به یک اندازه اثر نمی‌گذارد؛ برخی روندها کند می‌شوند، اما برخی دیگر بدون تغییر باقی می‌مانند.

دکتر الساندرو اوری، سرپرست این تحقیق، معتقد است که فرایند «فراگیری» یک زیست‌نشانگر حساس برای پیری است. در بلندمدت، درک این تعادل بین ساخت و تخریب پروتئین می‌تواند کلید درمان بیماری‌هایی مثل آلزایمر و یافتن راهکارهای تغذیه‌ای برای حفظ سلامت مغز در سالمندی باشد.