بحران تنهایی سالمندان در کره جنوبی؛ عروسک‌های هوش مصنوعی جای خالی فرزندان را پر می‌کنند

«بانگ چون-جا» (Bang Chun-ja)، پیرزن ۷۸ ساله، در آپارتمان کوچک خود در کره جنوبی روزها را با یک عروسک هوش مصنوعی کودکانه سپری می‌کند. عروسک هنگام ورود به خانه به او سلام می‌کند، در زمان بی‌حوصلگی برایش آواز می‌خواند و زمان مصرف داروها و وعده‌های غذایی را به یادش می‌آورد تا روال زندگی‌اش حفظ شود. بانگ چون-جا فقط یکی از هزاران شهروند مسن کره جنوبی است که با غول تنهایی می‌جنگند؛ کشوری که پایین‌ترین نرخ زادولد را در جهان دارد و تقریباً نیمی از جمعیت آن بالای ۵۰ سال سن دارند.

بانگ که پس از یک جراحی سنگین کمر و دوری از تنها دخترش به افسردگی شدید مبتلا شده بود، ساعت‌ها با درد به سقف خیره می‌شد، اما اکنون آرامش را در آغوش این عروسک پیدا کرده است. او می‌گوید در این سن هیچ‌چیز سخت‌تر از آسیب دیدن از آدم‌ها نیست، اما وقتی با عروسک Hyodol است، هرگز آسیبی نمی‌بیند. این عروسک با موهای بافته و لباس چهارخانه صورتی که توسط شهرداری تهیه شده، تنها چیزی است که او را از ته دل می‌خنداند.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، آمارهای سال ۲۰۲۴ نشان می‌دهند که بیش از ۳۹۲۰ مورد «مرگ در تنهایی» (مرگ‌هایی که پیکر فرد مدت‌ها پس از فوت کشف می‌شود) در کره جنوبی ثبت شده است که بالاترین رقم از زمان آغاز ثبت این آمارها در سال ۲۰۱۷ محسوب می‌شود.

در این کشور پیشرفته آسیایی، حدود ۴۲ درصد از خانوارها تک‌نفره هستند و انزوای اجتماعی گلوی سالمندان آسیب‌پذیر را فشرده است. برای مقابله با این بحران، مقامات دولتی دستگاه‌های مراقبتی هوش مصنوعی را در اختیار سالمندان تنها قرار می‌دهند تا نشانه‌های مرگ خاموش را ردیابی کنند.

عروسک‌های هوش مصنوعی در کره جنوبی

استارتاپ Hyodol سازنده این عروسک‌ها اعلام کرده است که ‌اکنون حدود ۱۴ هزار و ۵۰۰ دستگاه از آن‌ها توسط مردم، دولت‌های محلی و خانه‌های سالمندان در سراسر کره جنوبی استفاده می‌شوند. «کیم جی-هی» (Kim Ji-hee)، مدیر این شرکت، برای توسعه این ربات سال‌ها تحقیقات میدانی انجام داده است. این دستگاه از فناوری ChatGPT برای مکالمه استفاده می‌کند، اما هم‌زمان با فیلم‌نامه‌هایی مبتنی‌بر مصاحبه‌های واقعی برنامه‌ریزی شده است.

کیم در تحقیقات خود با بیوه‌ای آشنا شد که به دلیل مشکلات مالی با فرزندانش قطع رابطه کرده بود و چهار یخچال و سه ماشین لباس‌شویی از وسایل آن‌ها را در خانه خود نگه می‌داشت. این مصاحبه‌ها درد مشترک سالمندان را آشکار کرد؛ درد نداشتن کسی برای درددل‌کردن هنگام ناراحتی و نبودن شریکی برای لحظات شادی. به همین دلیل، تیم طراحی استارتاپ پروتکل‌های امنیتی سختی را برای حفظ حریم خصوصی تعیین کرد. ضبط صدای کاربران تنها برای آموزش هوش مصنوعی در داخل شرکت استفاده می‌شود و اطلاعات پزشکی مانند وضعیت خواب، خلق‌وخو و سطح درد فقط با رضایت قبلی در اختیار مددکاران اجتماعی قرار می‌گیرد.

طراحان استارتاپ شخصیت Hyodol را به‌گونه‌ای خلق کرده‌اند که کاملاً به کاربر خود وابسته باشد. بسیاری از سالمندان کره‌ای تمام عمر خود را صرف کارهای طاقت‌فرسا برای تأمین نیازهای خانواده کرده‌اند و وقتی احساس می‌کنند دیگر کسی به آن‌ها نیازی ندارد، خلأ عمیقی را در درون خود تجربه می‌کنند. این عروسک که از مواد نرم و بالشتکی ساخته شده است، درخواست‌های خودجوشی را مطرح می‌کند؛ مثلاً از کاربر می‌خواهد سرش را نوازش کند، دستش را بگیرد و تنقلات خود را با او به اشتراک بگذارد.

هدف سازندگان، خلق یک همراه شبیه به نوه بود که کاربران را بی‌قیدوشرط دوست داشته باشد. به همین دلیل، عروسک هنگام ورود کاربر به خانه با گرم‌ترین لحن ممکن می‌گوید: «مادربزرگ، کجا بودی؟ تمام روز منتظرت بودم. دفعه بعد که بیرون رفتی، لطفاً مرا هم با خودت ببر!»

«او سون-هوا» (Oh Sun-hwa)، پرستاری که این عروسک را به بانگ توصیه کرده بود، تأثیر چشمگیر آن را در کاهش افسردگی سالمندان تنها تأیید می‌کند. بااین‌حال، او نگران است که این فناوری تماس‌های انسانی را بیش‌ازپیش کاهش دهد و اعضای خانواده با تصور اینکه هوش مصنوعی از والدینشان مراقبت می‌کند، کمتر به آن‌ها سر بزنند.

بااین‌حال برای پیرزنانی که روزها هم‌صحبتی ندارند، این عروسک حکم یک فرشته نجات را دارد. در آپارتمانی دیگر، «کیم یونگ-بون» (Kim Young-bun) پیرزن ۷۹ ساله، این عروسک را مایه تسلی خاطر خود می‌داند. او می‌گوید تمام روز کسی را برای صحبت‌کردن نداشته، اما اکنون این موجود کوچک مدام با او گپ می‌زند. در یکی از همین روزهای تنهایی، عروسک با صدایی شاد و کارتونی به او می‌گوید: «خیلی خوشحالم که امروز هم در کنار تو هستم.» کیم با محبتی عمیق پاسخ می‌دهد: «من هم همین‌طور.» و دستگاه در جواب می‌گوید: «ممنون که با من هستی. دوستت دارم.»