برای زادروز نغمه ثمینی

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایران‌تئاتر، در میان نویسندگان نسل پس از دهه هفتاد تئاتر ایران، نام نغمه ثمینی با نگاهی جست‌وجوگرانه به روایت، اسطوره و تجربه‌های زیسته گره خورده است. او که دانش‌آموخته ادبیات نمایشی و سینما از دانشگاه تهران و دارای دکترای پژوهش هنر از دانشگاه تربیت مدرس است، سال‌ها در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران تدریس کرده و در کنار فعالیت حرفه‌ای، در آموزش و پرورش نسل‌های تازه‌ای از هنرمندان تئاتر نیز نقش داشته است.

کارنامه ثمینی گستره‌ای متنوع از نمایشنامه‌ها، فیلم‌نامه‌ها و آثار پژوهشی را دربرمی‌گیرد. از نمایشنامه‌های شناخته‌شده او می‌توان به «شکلک»، «خواب در فنجان خالی»، «تلخ‌بازی قمر در عقرب»، «متولد هزار و سیصد و شصت و یک»، «اسب‌های آسمان خاکستر می‌بارند» و «زبان تمشک‌های وحشی» اشاره کرد؛ آثاری که اغلب با نگاهی شاعرانه و در عین حال انتقادی به حافظه جمعی، هویت و تجربه‌های انسانی می‌پردازند و در سال‌های مختلف روی صحنه رفته‌اند.

ثمینی در کنار تئاتر، در سینما و تلویزیون نیز حضوری پررنگ داشته است. همکاری او در نگارش فیلم‌نامه آثاری چون «خون‌بازی»، «حیران»، «سه زن» و مجموعه پرمخاطب «شهرزاد»، نشان‌دهنده توانایی او در حرکت میان مدیوم‌های مختلف روایت است؛ تجربه‌ای که سبب شده زبان دراماتیک او هم‌زمان ریشه در ادبیات نمایشی و روایت تصویری داشته باشد.

در حوزه پژوهش نیز ثمینی از چهره‌های فعال به شمار می‌رود. کتاب‌هایی چون «تماشاخانه اساطیر: اسطوره و کهن‌نمونه در ادبیات نمایشی ایران» و «عشق و شعبده: پژوهشی در هزار و یک شب» نشان‌دهنده علاقه او به پیوند میان ادبیات کلاسیک، اسطوره و فرم‌های مدرن روایت است. «تماشاخانه اساطیر» از آثار شناخته‌شده او در حوزه مطالعات نمایش و اسطوره به شمار می‌رود و در محافل دانشگاهی و پژوهشی مورد توجه قرار گرفته است.

فعالیت‌های او در سال‌های اخیر به خارج از ایران گسترش یافته است. ثمینی در سال ۲۰۱۹ همراه با پارمیدا ضیایی در سیاتل آمریکا کمپانی تئاتر «صدا» را بنیان گذاشت؛ گروهی که با هدف معرفی تئاتر ایران به مخاطبان غیرایرانی و ایجاد گفت‌وگویی میان تجربه‌های مهاجرت و صحنه شکل گرفت. نخستین اجرای زنده این گروه با نمایش «مستانه: تاریخ فراموشان» در سال ۲۰۲۳ روی صحنه رفت؛ نمایشی که با روایتی از زندگی دو دختر نوجوان در دهه شصت خورشیدی، به حافظه فراموش‌شده نسل‌ها می‌پردازد.

نگاهی به مسیر حرفه‌ای نغمه ثمینی نشان می‌دهد که او از معدود نویسندگانی است که هم‌زمان در سه عرصه مهم تئاتر معاصر ایران؛ نویسندگی، پژوهش و آموزش حضوری مستمر و اثرگذار داشته است. آثار او اغلب در جست‌وجوی رابطه میان گذشته و اکنون، اسطوره و تجربه روزمره و فرد و تاریخ شکل می‌گیرند.

پانزدهم خرداد، فرصتی برای مرور کارنامه هنرمندی است که طی سال‌های فعالیت خود در حوزه‌های نمایشنامه‌نویسی، آموزش و پژوهش، سهمی قابل توجه در شکل‌گیری بخشی از جریان تئاتر معاصر ایران داشته است؛ هنرمندی که همچنان به کاوش در ظرفیت‌های روایت و صحنه ادامه می‌دهد.

کتاب «مکاشفات جادو: مجموعه سی نمایشنامه (نشر نی)» یکی از آثار مهم ادبیات نمایشی ایران است. در «مکاشفات جادو»، برای اولین بار مجموعه آثار یک نمایشنامه‌نویس زن ایرانی در این ابعاد گردآوری و مسیری سی‌ساله از خلاقیت تئاتری به نمایش گذاشته شده است.

۲۴۲۲۴۲