برگشت دوباره ویروس نیپا | خطر شیوع بیماری در ایران وجود دارد

مجموعه: اخبار پزشکی

تاریخ انتشار : جمعه, ۱۰ بهمن ۱۴۰۴ ۱۲:۴۵

به گزارش عصر ایران، دوباره سر و کله صف‌های طولانی در فرودگاه‌ها پیدا شده‌اند. حالا در برخی کشورهای آسیای شرقی، از جمله هند، بنگلادش، سنگاپور، تایلند و حتی ویتنام، مسافران برای سوار شدن به هواپیما تحت کنترل حرارتی قرار می‌گیرند؛ چرا که ممکن است همین حالا در حال انتقال ویروس نیپا، این بیماری کشنده و مرگ‌بار، به نقطه‌ای دیگر از جهان باشند.

نیپا جزو ده بیماری اولویت‌دار سازمان جهانی بهداشت است که برای آن تحقیق و توسعه واکسن دنبال می‌شود. این ویروس پتانسیل بالای همه‌گیری دارد و به‌تازگی شواهدی از حضور آن در بنگال غربی هند گزارش شده است؛ منطقه‌ای که از سال ۲۰۰۷ تاکنون این بیماری در آن کنترل شده بود. در این منطقه دو مورد ابتلا شناسایی شده که هر دو پرستار هستند و در اواخر دسامبر ۲۰۲۵ ابتلای آن‌ها به ویروس نیپا تأیید شد. با این حال، طبق بیانیه رسمی وزارت بهداشت هند و مرکز ملی کنترل بیماری‌ها، این موضوع حدود سیزدهم ژانویه ۲۰۲۶ به‌طور رسمی اعلام شد.

در حال حاضر یکی از این بیماران در کما به سر می‌برد و بیمار دیگر به دستگاه ونتیلاتور متصل است. با وجود این‌که تاکنون نزدیک به دویست نفر با ظن ابتلا به نیپا قرنطینه شده‌اند، نتایج آزمایش همه آن‌ها منفی بوده است. با این حال، همین دو مورد کافی بوده تا کشورهای متعددی از جمله تایلند، سنگاپور، هنگ‌کنگ، مالزی، ویتنام، اندونزی، پاکستان، تایوان و نپال، غربالگری حرارتی و پرسش‌نامه‌های سلامت مسافران ورودی از هند، به‌ویژه بنگال غربی، را تشدید کنند.

ویروس نیپا یکی از خطرناک‌ترین ویروس‌های شناخته‌شده تاکنون است. این ویروس از نوع بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان است و می‌تواند موجب بیماری شدید تنفسی و حتی التهاب مغز کشنده شود. میزبان اصلی و طبیعی ویروس، خفاش‌های میوه‌خوار هستند که بدون بروز علائم، ویروس را از طریق ادرار، بزاق و مدفوع دفع می‌کنند. پس از آن، انتقال ویروس می‌تواند به‌صورت انسان به انسان ادامه پیدا کند.

یکی از بحران‌های بزرگ ویروس نیپا، دوره نهفتگی طولانی آن است. برخلاف کرونا که دوره نهفتگی آن حدود یک هفته بود، نیپا می‌تواند دو هفته و در برخی موارد حتی تا ۴۵ روز به‌صورت نهفته در بدن فرد مبتلا باقی بماند. علائم اولیه آن شبیه آنفلوآنزا است؛ مانند تب بالا، سردرد شدید، گلودرد، سرفه، دردهای عضلانی، تهوع و استفراغ. در مراحل شدیدتر، علائمی همچون گیجی، خواب‌آلودگی، تغییر سطح هوشیاری، بروز تشنج، التهاب مغزی و مشکلات شدید تنفسی مشاهده می‌شود که در نهایت می‌تواند به کما و مرگ بیمار منجر شود.

در سال ۲۰۱۸، در ایالت کرالای هند، شیوع این بیماری به مرگ ده‌ها نفر انجامید. همان زمان اعلام شد که میزان مرگ‌ومیر نیپا می‌تواند تا حدود ۹۰ درصد نیز گزارش شود. تا امروز حدود ۷۵۰ مورد ابتلا به نیپا ثبت شده که ۴۱۵ مورد آن به مرگ انجامیده است. در جریان شیوع سال ۲۰۱۸ در کرالا، از ۲۲ مورد ابتلای گزارش‌شده در ابتدای همه‌گیری، ۱۷ نفر جان خود را از دست دادند که عمدتاً از کادر درمان بودند.

نخستین مورد انسانی و شیوع بیماری در سپتامبر ۱۹۹۸ در ایالت پراک مالزی و در میان کشاورزان پرورش‌دهنده خوک مشاهده شد. ویروس در سال ۱۹۹۹ به‌طور رسمی جدا و شناسایی شد و چون برای نخستین‌بار در روستایی به نام «نیپا» شناسایی شده بود، به همین نام نام‌گذاری شد. این ویروس نسبتاً جدید محسوب می‌شود، اما احتمالاً هزاران سال وجود داشته و بشر از آن آگاه نبوده است.

از آن‌جا که با تشدید شیوع بیماری، کشورهایی از جمله پاکستان نیز غربالگری را آغاز کرده‌اند، این احتمال وجود دارد که ویروس نیپا بتواند به ایران نیز وارد شود؛ بیماری‌ای که هنوز واکسن ندارد، مرگ‌بار است و به دلیل شباهت علائمش به کرونا و آنفلوآنزا، تشخیص و آغاز درمان اختصاصی آن معمولاً با تأخیر انجام می‌شود. با این حال، داروهای مورد استفاده برای درمان نیپا در دنیا همچنان همان داروهایی هستند که برای آنفلوآنزا یا کرونا به کار می‌روند.

در حال حاضر هیچ‌گونه علائم، شواهد یا گزارش رسمی از شیوع بیماری نیپا در ایران منتشر نشده است، اما شاید بهتر باشد حداقل درباره مسافرانی که از پاکستان، ویتنام، هنگ‌کنگ، سنگاپور یا هند به ایران سفر می‌کنند، مراقبت‌های بیشتری اعمال شود؛ از جمله تهیه پرسش‌نامه‌های سلامت یا استفاده از دستگاه‌های سنجش حرارتی برای شناسایی یا بررسی نشانه‌های بیماری. ایران در شرایطی قرار دارد که دیگر توان تحمل شیوع یک بیماری مرگ‌بار دیگر را ندارد.