تلویزیون، همچنان مهم‌ترین پشتوانه سینمای مستندِ ایران است

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، حنیف شهپرراد از مستندسازان نام‌آشنای کشور است که تجربیات زیادی در ساخت فیلم‌های مستند پرتره دارد. او سال گذشته و در هشتمین جشنواره تلویزیونی مستند با فیلم مستند «زندگی میان واژگان» به تهیه‌کنندگی مصطفی رزاق‌کریمی در جشنواره حضور داشت و امسال نیز در نوزدهمین جشنواره سینما حقیقت، با کارگردانی فیلم مستند “مشت‌زنی در رینگ ترجمه” که روایتی از زندگی و آثار ذبیح‌الله منصوری است، خوش درخشید. 

شهپرراد درباره تجربه‌ ساخت فیلم مستند پرتره از اهالی فرهنگ و هنر گفت: واقعیتی که باید بپذیریم این است که مستند مخاطب خاص دارد و گونه‌های مختلف آن برای سلیقه‌های مختلف جذابیت دارد. مستندهای پرتره و فرهنگی نیز در سبد فرهنگی مخاطبان سینمای مستند وجود دارد. با این حال، نسل جوان کمتر درگیر فیلم‌های مستند پرتره می‌شوند و این موضوع روز به روز کمتر هم می‌شود و عمده مخاطب آن، افراد فرهیخته جامعه هستند. 

وی ادامه داد: البته معتقدم اگر بتوان با آزادی و راحتی بیشتری به سوژه پرداخت، دامنه مخاطبان بالاتر می‌رود، اما اگر تکرار مکررات قبلی باشد، مخاطب آن را پس می‌زند. دقت داشته باشید برخی موضوعات به قدری مهم و ارزشمند هستند که می‌توان از آنها چندین مستند ساخت، اما نکته مهم پرداخت‌های متنوع به هر کدام از این سوژه‌هاست. 

او با اشاره به راهکارهایی برای جذب مخاطبان بیشتر، به ویژه نسل جوان به تماشای فیلم‌های مستند گفت: برای درگیر کردن نسل جوان با مستندهای فرهنگی، باید نسبت سوژه با مسائل روز را قابل‌درک‌تر بکنیم. به عبارت دیگر، باید سراغ اشخاص و دوره‌های تاریخی خاصی برویم که مخاطب نسل جوان با آن احساس قرابت بکند. برای مثال، یکی از فیلم‌های من در دانشگاه بابل اکران داشت و به دلیل سوژه‌اش انتظار نداشتم دانشجویان ارتباط چندان ویژه‌ای با آن برقرار کنند اما جالب بود که آنان با سوژه فیلم احساس قرابت می‌کردند. 

شهپرراد تاکید کرد: من فکر می‌کنم در سینمای مستند به سختی بتوان مخاطب جمع کرد، چرا که جلب نظر مخاطب فرهیخته کار سختی است و به چیزی فراتر از یک گزارش معمولی نیاز دارند. بدون شک درنظرگیری نسبت سوژه با مسائل و نیازهای روز، تحقیق و پژوهش عمیق، ارائه روایتی جذاب‌تر و … می‌تواند در این موضوع اثرگذار باشد. معتقدم اگر دلیل ساخت یک فیلم مستند در سال 1404 برای فیلمساز و تهیه‌کننده‌اش روشن باشد، می‌تواند آرام آرام مخاطبانش را پیدا کند. 

این مستندساز با اشاره به اینکه تلویزیون به دلیل دسترسی مناسب برای عموم مردم، بستر خوبی برای پخش فیلم‌ها به شمار می‌رود، گفت: از سویی دیگر، یکی از مسائلی که می‌تواند زمینه را برای جذب مخاطبان بیشتر برای یک فیلم مستند فراهم کند، نمایش آن از طریق پلتفرمی است که در دسترس افراد بیشتری باشد. از این نظر شاید بتوان گفت که تلویزیون بستر خوبی برای نمایش فیلم‌های مستند است. در کنار آن بسترهای نمایشی جدیدتری نیز ایجاد شده است که می‌توانند مخاطبان را به خود جذب کنند. برای مثال، نمایش‌های کافه‌ای نه تنها بستری مناسب برای دیده‌شدن فیلم است، بلکه فضا را برای گفت‌وگو بین افراد ایجاد می‌کند. 

وی با تاکید بر اینکه مخاطبان تلویزیون بالاست و همین موضوع فرصت بزرگی برای فیلم‌های مستند است، گفت: تا این حد وسعت و در دسترس بودن یک رسانه از نظر تماشای رایگان فیلم مستند را در هیچ پلتفرم دیگری نداریم. باید از این فرصت استفاده شود تا مخاطبان بیشتری جذب تلویزیون شوند. در همه‌جای دنیا، تلویزیون‌های ملی پشتوانه فیلم مستند هستند؛ چه به عنوان سرمایه‌گذار و سفارش‌دهنده و چه به عنوان بستر پخش. در ایران، شبکه مستند جایگاه خوبی در سینمای مستند دارد؛ در دسترس عموم است و مخاطبان می‌توانند فیلم‌های مستند را به صورت رایگان از آن تماشا کنند. 

کارگردان مستند «زندگی میان واژگان» خاطرنشان کرد: تلویزیون سال‌ها سابقه دارد و بیشترین بودجه برای ساخت مستند را در اختیار دارد. بنابراین یکی از متولیان اصلی مستندسازی به شمار می‌رود. فراموش نکنید فضای ساخت یکسری از مستندها فقط تلویزیون است و اگر تلویزیون سراغ ساخت آنها نرود، آن سوژه از بین می‌رود. برای مثال، فیلم‌های مستند فرهنگی و ملی یکی از همین سوژه‌هاست که فقط باید در تلویزیون ساخته شود. وظیفه ذاتی تلویزیون کار ملی است و باید مستندهای این چنینی در آن ساخته شود؛ اگر چه ساخت مستند در تلویزیون سختی‌های خاص خودش را دارد. 

او در پایان در پاسخ به سوالی درباره اینکه بعد از حضور در جشنواره سینما حقیقت، در نهمین جشنواره تلویزیونی مستند نیز حضور دارد یا خیر، گفت: فیلم‌هایی را دارم که می‌تواند در جشنواره شرکت کنند، اما چون تهیه‌کننده‌اش خودم نیستم، باید دید نظر تهیه‌کننده فیلم چیست؟ برای مثال دو فیلم دارم که محصول خود تلویزیون و شبکه مستند سیماست که اگر شرایط فراهم شود به جشنواره ارسال خواهم کرد. 

انتهای پیام/