خبرگزاری مهر – گروه استانها-کوثر یاوری: کوهستانهای سر به فلک کشیده و دامنههای سرسبز زاگرس، تنها یک عارضه جغرافیایی در نقشه ایران نیستند، بلکه به عنوان ریههای تنفسی کشور و منبع اصلی تأمینکننده ۴۰ درصد از آب شیرین ایران، نقشی بیبدیل و کاملاً راهبردی در حفظ امنیت زیستی، تداوم حیات و پایداری اکوسیستم ایفا میکنند. این دیواره سترگ و حیاتبخش که پهنه وسیعی از غرب کشور را در آغوش گرفته است، همواره در برابر ناملایمات اقلیمی و انسانی ایستادگی کرده تا سایه سار مهربانی برای ساکنان این مرز و بوم باشد. در قلب این گستره بینظیر طبیعی، استان کرمانشاه با برخورداری از ۵۲۷ هزار و ۴۰۳ هکتار از عرصههای جنگلی، به عنوان یکی از حیاتیترین بخشهای بومسازگان ناحیه رویشی زاگرس شناخته میشود؛ استانی که با ساختار جنگلی منحصربهفرد خود و میزبانی از گونههای باارزش و غالبی همچون بلوط ایرانی، بنه (پسته وحشی) و زالزالک، گنجینهای از تنوع زیستی را در دل خود جای داده است.
با این وجود، پهنههای جنگلی کرمانشاه با ویژگیها و چالشهای خاص خود روبهرو هستند. غلبه ۹۶ درصدی رویشهای «شاخهزاد» در این عرصهها، چهرهای متمایز و نیازمند مراقبتهای ویژه به جنگلهای این استان بخشیده است. این ویژگیهای اکولوژیک ضرورت اتخاذ تدابیر علمی و مداخلههای حفاظتی دقیق را دوچندان کرده است تا از تخریب این منابع ارزشمند جلوگیری شود. در همین راستا، برنامهریزان و متولیان منابع طبیعی استان کرمانشاه با درک عمیق از اهمیت این میراث کهن، گامهای استوار و هدفمندی را در مسیر احیا و توسعه این عرصهها برداشتهاند. اجرای طرح کلان و ملی «کاشت یک میلیارد درخت» فرصتی تاریخی را فراهم آورده تا این استان با تکیه بر ظرفیتهای بومی و دانش متخصصان خود، جانی دوباره به کالبد خسته اما استوار زاگرس بدمد.
در چارچوب این هدفگذاری ملی و با رویکردی آیندهنگرانه، کرمانشاه موفق شده است با راهاندازی و مدیریت دقیق نهالستانهای مجهز در دو اقلیم سردسیری و گرمسیری، تولید ۳ میلیون اصله نهال را برای سال ۱۴۰۴ هدفگذاری و محقق سازد. این تولیدات تنها به یک یا دو گونه محدود نمیشود، بلکه پرورش بیش از ۲۱ گونه نهال بومی و کاملاً سازگار با شرایط آبوهوایی منطقه، نشان از نگاه علمی و اکولوژیک به مقوله احیای جنگلها دارد. امروز استان کرمانشاه نه تنها پرچمدار توسعه فضاهای سبز، جنگلکاری و ترویج زراعت چوب است، بلکه با تمرکز بر حفظ تنوع زیستی، کنترل فرسایش خاک و تثبیت آبخیزها، رسالت سنگین پاسداری از میراث طبیعی زاگرس را برای انتقال به نسلهای آینده با قدرت به دوش میکشد؛ مسیری که نویدبخش
تولید ۳ میلیون اصله نهال در مسیر اجرای طرح ملی
محمدحسین رستمی، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمانشاه در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به اقدامات گسترده این اداره کل در راستای احیای پوشش گیاهی اظهار کرد: در سال ۱۴۰۴ و در راستای تحقق اهداف طرح ملی مردمی کاشت یک میلیارد درخت در کشور، موفق به تولید ۳ میلیون اصله نهال در سطح نهالستانهای دولتی و بخش خصوصی استان کرمانشاه شدهایم. این نهالهای تولید شده با برنامهریزیهای صورت گرفته، برای اهداف مهمی چون توسعه فضاهای سبز شهری و برونشهری، رونق زراعت چوب و همچنین توسعه و غنیسازی عرصههای جنگلی استان مورد استفاده قرار میگیرند.
وی در ادامه با تشریح ظرفیتهای زیرساختی استان در این حوزه افزود: استان کرمانشاه با برخورداری از تنوع اقلیمی، دارای دو نهالستان مجهز گرمسیری و سردسیری است که در آنها بیش از ۲۱ گونه نهال متناسب با نیازها و مطالعات طرحهای جنگلکاری استان تولید میشود. این گونههای متنوع و سازگار شامل درختانی نظیر بنه، بلوط، گلابی جنگلی، اسکوپاریا، ارژن، ارغوان، داغداغان، بادام، زبان گنجشک، افرا، اقاقیا، صنوبر، اکالیپتوس، زیتون و سایر گونههای بومی و اقتصادی است.
بلوطها؛ نبض تپنده جنگلهای زاگرس
رستمی در ادامه با تأکید بر اهمیت استراتژیک پهنه زاگرس در کشور بیان کرد: جنگلهای زاگرس گسترهای پهناور در ۹ استان کشور دارند و با مساحتی بالغ بر ۶ میلیون هکتار، حدود ۴۰ درصد از کل جنگلهای ایران را تشکیل میدهند. در این میان، حدود ۷۰ درصد از تیپ گونههای جنگلی زاگرس را درختان مقاوم بلوط شامل میشوند که نماد استقامت طبیعت این منطقه هستند. از نظر شرایط اقلیمی نیز، میزان بارندگی در این ناحیه رویشی حیاتی از ۶۰۰ میلیمتر در قسمتهای شمالی تا ۳۰۰ میلیمتر در نواحی جنوب غربی در نوسان است که این شرایط، ضرورت انتخاب گونههای مقاوم و متناسب با میزان بارشها را در طرحهای توسعهای دوچندان میکند.
زراعت چوب؛ راهکاری برای حفظ رویشگاههای طبیعی
عبدالعلی جلیلیان، رئیس جنگلکاری و جنگلداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمانشاه نیز در گفتگو با خبرنگار مهر، به اهمیت اقتصادی و حفاظتی طرحهای زراعت چوب اشاره کرد و گفت: اجرای طرحهای توسعه زراعت چوب در استان کرمانشاه در راستای طرح ملی مردمی کاشت یک میلیارد درخت، در سطحی بالغ بر ۵۱۰ هکتار عملیاتی شده است. این اقدام راهبردی با اهداف چندگانهای از جمله کاهش فشار مضاعف بر رویشگاههای جنگلی طبیعی، تأمین نیاز مواد اولیه صنایع چوبی کشور، حمایت از کارگاههای فرآوری چوب و همچنین رفع نیازهای معیشتی جوامع محلی حاشیه جنگلها صورت گرفته است تا از برداشتهای بیرویه جلوگیری شود.
جلیلیان به توزیع جغرافیایی این طرح بر اساس اقلیم استان اشاره کرد و به خبرنگار مهر توضیح داد: زراعت چوب در مناطق سردسیری استان شامل شهرستانهای سنقر و کلیایی، صحنه، هرسین، کرمانشاه، اسلامآباد غرب و دالاهو، عمدتاً با استفاده از گونه سریعالرشد صنوبر اجرا میشود. در مقابل، در شهرستانهای گرمسیری مانند قصرشیرین، سرپلذهاب و گیلانغرب، از گونه اکالیپتوس که سازگاری بالایی با گرما دارد، بهره گرفته شده است. نهالهای مورد نیاز مجریان این طرحها بهصورت کاملاً رایگان از سوی اداره کل منابع طبیعی استان تأمین میشود و در مراحل بعدی نیز، تمامی مشاورههای فنی و تخصصی لازم برای مراحل کاشت، داشت و برداشت در اختیار کشاورزان و مجریان قرار میگیرد. گونههای استفاده شده دارای استانداردهای بالای تولید بوده، رشد سریعی دارند و با تولید حجم چوب باکیفیت، ارزش اقتصادی قابل توجهی ایجاد میکنند و گامی مهم در جهت کاهش فشار بر جنگلهای هیرکانی و زاگرسی محسوب میشوند.
جنگلگردشی؛ بازوی نظارتی و حفاظتی منابع طبیعی
رئیس جنگلکاری و جنگلداری اداره کل منابع طبیعی کرمانشاه در بخش دیگری از این گفتگو، به تشریح عملیات پایش مستمر عرصهها پرداخت و تصریح کرد: موضوع «جنگلگردشی» بخش بسیار مهمی از عملیات نظارت، کنترل و حفاظت از جنگلهای طبیعی یا دستکاشت است که متناسب با اهداف تعیینشده، توسط تیمهای تخصصی متشکل از کارشناسان فنی، حفاظتی، حمایتی، بهرهبرداری یا گیاهپزشکی اجرا میگردد. بهطور مثال، اگر گزارشی مبنی بر خسارت یک آفت یا بیماری به ستاد استان ارسال شود، تیم گیاهپزشکی فوراً از محل بازدید کرده و با نمونهبرداری و ثبت مشاهدات دقیق، تصمیمات لازم را برای مقابله اتخاذ میکنند. در بسیاری از موارد نیز، هدف از این گشتزنیها، پایش مستمر شاخصهای کمی و کیفی جنگل نظیر وضعیت زادآوری، ثبت قطر تاج و ارتفاع درختان است. علاوه بر این، یکی دیگر از رسالتهای کلیدی تیمهای تخصصی حفاظتی در عملیات جنگلگردشی، کنترل دقیق شاخصهای حفاظت فیزیکی و مقابله جدی با بروز موارد قطع درختان یا تخریبهای احتمالی در عرصههای جنگلی است.
مجموعه این برنامهریزیهای منسجم، از تولید میلیونی نهالهای بومی و توسعه هدفمند زراعت چوب گرفته تا پایشهای مستمر و تخصصی در قالب جنگلگردشی، نشان از یک عزم جدی و همهجانبه در استان کرمانشاه برای صیانت از میراث طبیعی زاگرس دارد. تلفیق رویکردهای حمایتی، نظارتی و اقتصادی نه تنها موجب کاهش وابستگی صنایع به چوبِ جنگلهای طبیعی و کاهش تخریبها میشود، بلکه با ایجاد کمربندهای سبز جدید، مقاومت اکوسیستم غرب کشور را در برابر چالشهای اقلیمی ارتقا میبخشد. تداوم این مسیر علمی و مشارکتمحور، تضمینکننده حفظ ریههای تنفسی ایران و انتقال این سرمایه بیبدیل زیستمحیطی به نسلهای فردا خواهد بود.
جدیدترین اخبار پربحث