خطری که بیماران قلبی را تهدید می کند

رضا روان پارسا، در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: در شرایطی که آلودگی هوا به یکی از خبرهای ثابت شهرهای بزرگ ایران به ویژه تهران، تبدیل شده است، در عمل باعث شده بخش مهمی از برنامه پیشگیری و درمان بیماری‌های قلبی، یعنی فعالیت بدنی منظم، به طور قابل توجهی کنار گذاشته شود؛ چرا که نگرانی از تأثیرات منفی فعالیت بدنی در چنین شرایط آب و هوایی افزایش یافته است.

وی افزود: بر اساس گزارش‌های رسمی وزارت بهداشت و سازمان حفاظت محیط زیست، در برخی کلانشهرهای ایران تعداد روزهای «هوای ناسالم» برای گروه‌های حساس از ۱۰۰ روز در سال هم عبور کرده است. از سوی دیگر، سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده آلودگی هوا سالیانه با میلیون‌ها مرگ زودرس در جهان مرتبط بوده و بخش قابل توجهی از این مرگ‌ها به بیماری‌های قلبی و عروقی مربوط می‌شوند. از طرفی نکته کلیدی اینجاست که کم‌تحرکی نیز یکی از عوامل خطر اصلی بیماری‌های قلبی بوده و حذف ورزش به بهانه آلودگی هوا، عملاً یک عامل خطر مهم را تقویت خواهد کرد.

روان پارسا ادامه داد: واقعیت علمی این است که انتخاب دوگانه «یا ورزش یا سلامت» در شرایط آلودگی هوا یک اشتباه است. مطالعات متعدد نشان داده‌اند که حتی در شهرهای آلوده، افرادی که فعالیت بدنی منظم و کنترل‌شده دارند، در مجموع خطر کمتری از نظر بیماری‌های قلبی و مرگ‌ومیر نسبت به افراد کم‌تحرک دارند. به بیان ساده‌تر، فواید ورزش منظم در اغلب موارد از مضرات مواجهه کوتاه مدت و کنترل شده با آلودگی هوا بیشتر است؛ به‌شرط آنکه کنترل شده عمل کنیم.

این متخصص قلب و عروق تاکید کرد: راهکار اصلی، تطبیق ورزش با شرایط هوا است و نه حذف کامل آن. در روزهایی که شاخص آلودگی بالا است، توصیه می‌شود فعالیت بدنی به فضای بسته منتقل شود؛ خانه، باشگاه‌های سرپوشیده با تهویه مناسب، یا حتی راه رفتن و تمرینات ساده در فضای محدود منزل می‌توانند جایگزین مناسبی باشند. ورزش لزوماً به معنای دویدن در پارک یا خیابان شلوغ نیست. تمرینات هوازی سبک، حرکات کششی و تمرینات قدرتی با وزنه‌های سبک، همگی می‌توانند بخشی از نسخه حرکتی بیمار باشند.

وی افزود: اگر قرار است فعالیت بدنی در فضای باز انجام شود، زمان و مکان آن اهمیت زیادی دارد. ساعات اولیه صبح یا بعد از بارندگی، معمولاً آلودگی کمتری وجود دارد. انتخاب فضاهای سبز دور از خیابان‌های پرتردد و بزرگراه‌ها می‌تواند میزان ذرات معلق استنشاق شده را به طور قابل توجهی کاهش دهد. همچنین شدت ورزش در این شرایط باید متوسط باشد؛ فعالیت‌های ورزشی سنگین‌تر بهتر است به روزهایی که هوا سالم است، موکول شود.

روان پارسا گفت: در مجموع نکته مهم این است که بیماران قلبی نباید آلودگی هوا را بهانه‌ای برای رها کردن کامل فعالیت بدنی بدانند، بلکه باید آن را عاملی برای «هوشمندانه‌تر ورزش کردن» در نظر بگیرند. حتی ۲۰ تا ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی منظم در روز، اگر درست انتخاب شود، می‌تواند فشارخون را کاهش داده، قند و چربی خون را بهتر کنترل کند و خطر سکته قلبی را کم نماید؛ اثراتی که هیچ دارویی به تنهایی جایگزین آنها نمی‌شود.

این فوق تخصص آنژیوپلاستی در پایان اظهار داشت: باید پذیرفت که آلودگی هوا یک مشکل ساختاری و اجتماعی بوده، اما کم‌تحرکی یک انتخاب فردی است. تا زمانی که هوای شهرها پاک‌تر شود، بهترین تصمیم برای سلامت قلب این نیست که ورزش را کنار بگذاریم، بلکه این است که آن را متناسب با شرایط، ایمن‌تر و پایدارتر انجام دهیم و بدانیم که قلب سالم، در هوای آلوده نیز به حرکت نیاز دارد.