رد پیشنهاد اصلاحی ایران برای توافق؛ اقدام بعدی آمریکا چیست؟

به گزارش اقتصادآنلاین، پیشنهاد جدید ایران برای پایان آتش‌بس نیز به کاخ سفید رسید، اما رییس‌جمهور آمریکا بار دیگر آن را رد کرد. ترامپ گفت از این پیشنهاد «راضی نیست». این یعنی گره مذاکرات همچنان باز نمی‌شود و مواضع ایران و آمریکا قرار نیست به زودی به نقطه مشترکی برای توافق برسد.

پیشنهاد جدید براساس اظهارنظر منابع آگاه، شامل مذاکراتی دو مرحله‌ای است. به طوری که در مرحله نخست تنگه هرمز در ازای رفع محاصره دریایی بازگشایی می‌شود و در مرحله دوم مذکرات بر سر برنامه هسته‌ای انجام خواهد شد.

تفاوت این پیشنهاد با طرح قبلی در دو مرحله‌ای بودن آن است. در حالی که پیشنهاد قبلی ابتدا خواستار توقف حملات و پایان جنگ در ایران و احتمال لبنان می‌شد.

با این همه، رییس‌جمهور آمریکا بار دیگر مدعی شد که همه کارت‌ها را در اختیار دارد و ایران «چیز‌هایی می‌خواهد» که او «نمی‌تواند بدهد». احتمالا منظور ترامپ تاکید ایران بر غنی‌سازی اورانیوم و عدم تحویل حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد است. البته گفته می‌شود که دو طرف بر سر توقف حملات به حزب‌الله نیز اختلاف دارند.

حالا پرسش اینجاست که با رد پیشنهاد بازنگری‌شده ایران، چه آینده‌ای برای آتش‌بس محتمل است؟

چرخش مواضع در واشنگتن

به نظر می‌رسد که همزمان با چرخش مواضع ایران، آمریکا نیز از توافق آتش‌بس تاکنون، رویکرد خود را تغییر داده است. پس از توافق آتش‌بس، رییس‌جمهور آمریکا پست عباس عراقچی وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران بازنشر کرد. پستی که عراقچی در آن گفته بود پیشنهاد ۱۰ بندی ایران و طرح ۱۵ بندی آمریکا مبنای مذاکرات خواهد بود. در پیشنهاد ایران غنی‌سازی اورانیوم ذکر شده بود.

با این حال مقامات آمریکا پس از دور نخست مذاکرات مستقیم که بیش از بیست ساعت طول کشید، اعلام کردند که خواستار تعلیق غنی‌سازی و تحویل حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد است.

این چرخش در مواضع با آغاز تلاش برای محاصره دریایی ایران، باعث شد تا دور دوم مذاکرات که در پاکستان برنامه‌ریزی شده بود، برگزار نشود و دو طرف به تبادل پیام اکتفا کنند.

حالا با تشدید محاصره دریایی، به نظر می‌رسد که آمریکا بار دیگر بر خواسته‌های حداکثری خود، یعنی تعلیق غنی‌سازی و خروج اورانیوم‌ها از ایران تاکید دارد و حاضر به عقب‌نشینی نیست. موضعی که رسیدن به هرگونه توافق را عملا ناشدنی می‌کند.

پهپاد در آسمان ایران؟

با چرخش مواضع آمریکا، جمهوری اسلامی ایران نیز رویکرد خود را تغییر داده و در حالی که ابتدا بر سر برنامه هسته‌ای مذاکره می‌کرد، حالا مذاکره در این زمینه را به بعد از پایان دائمی جنگ موکول کرده است. این یعنی مواضع دو طرف سخت‌تر شده و هر یک عقب‌نشینی از مواضع خود را به منزله شکست در جنگ به حساب می‌آورد.

حالا با ردشدن دوباره پیشنهاد تهران از سوی واشنگتن، هیچ خبری مبنی بر ارائه طرحی جدید مطرح نشده است. اما برخی منابع گفتند که پاکستان به عنوان میانجی از آمریکا خواسته تا تصمیم‌گیری درباره هرگونه اقدام نظامی را به تعویق بیاندازد.

آن هم در حالی که برخی نشانه‌ها حاکی از قریب‌الوقوع بودن اقدام دوباره نظامی است. در روز‌های گذشته در شرق و مرکز تهران نیز بار‌ها صدای فعال‌شدن پدافند شنیده شده که می‌تواند به دلیل حضور پهپاد‌های شناسایی در آسمان ایران باشد. 

تداوم محاصره با تهدید

با این حال حتی در صورت نزدیک‌نبودن اقدام نظامی، به نظر نمی‌رسد که آمریکا از محاصره دریایی ایران دست بردارد. ترامپ نیز در همین راستا مدعی شده که «به این زودی‌ها ایران را ترک نمی‌کنیم که بعد‌ها مجبور شویم مجددا برای حل مشکل آن بازگردیم.»

براساس برخی تحلیل‌ها ترامپ محاصره دریایی را آنقدر ادامه خواهد داد تا پیامد‌های گسترده آن در اقتصاد ایران آشکار شود. البته در چنین سناریویی، احتمال دارد که ایران دست به اقدام نظامی پیش‌دستانه برای شکستن محاصره بزند. قرارگاه خاتم الانبیاء نیز هشدار داده که در صورت ادامه محاصره پاسخ متقابل را خواهد داد.

جنگ نزدیک است؟

پافشاری آمریکا بر خواسته‌های حداکثری و اصرار ایران برای حفظ غنی‌سازی و اورانیوم غنی‌شده ۶۰ درصدی، آتش‌بس را شکننده‌تر از قبل کرده و زمینه‌های تشدید تنش را فراهم می‌کند.

هرچند اکنون ازسرگیری جنگ گزینه‌ای محتمل است، اما ممکن است آمریکا تلاش کند تا با ادامه طولانی‌مدت محاصره دریایی نبردی فرسایشی را دنبال کند. اما مشخص نیست که تاب‌آوری و پاسخ ایران به این استراتژی چه خواهد بود؛ حمله پیش‌دستانه یا تلاش برای دورزدن محاصره دریایی.

در هر صورت، هرچند گزینه‌های پیش‌رو مبهم است آنچه روشن است تداوم وضعیت تقابلی است که دهه‌ها وجود داشته و اکنون به مرحله سرنوشت‌ساز خود رسیده است.