مرز میان زندگی و مرگ جابه‌جا شد| «خیار دریایی زامبی»؛ موجودی که پس از قطع عضو هم نمی‌میرد

مجموعه: گیاهان،حیوانات و آکواریوم

دانشمندان در یک کشف بی‌سابقه دریافته‌اند که بخش‌های جداشده از یک گونه خیار دریایی نه‌تنها نمی‌میرند، بلکه می‌توانند خود را بازسازی کرده، از آب دریا مواد مغذی جذب کنند و حتی سال‌ها به زندگی ادامه دهند. این یافته می‌تواند درک دانشمندان از مرز میان زندگی و مرگ را دگرگون کند.

پژوهشگران در بررسی گونه‌ای از خیار دریایی به نام **Psolus fabricii** که در آب‌های سرد اقیانوسی زندگی می‌کند، با پدیده‌ای عجیب روبه‌رو شدند. آن‌ها مشاهده کردند زائده‌ها و بافت‌های جداشده این جانور برخلاف انتظار، پس از جدا شدن از بدن اصلی از بین نمی‌روند و بدون نیاز به شرایط ویژه آزمایشگاهی به حیات خود ادامه می‌دهند.

به گفته **سارا جابسون**، پژوهشگر دانشگاه مموریال نیوفاندلند و نویسنده اصلی این مطالعه، وجود بافت‌هایی که بتوانند به این سادگی خارج از بدن زنده بمانند، در دنیای زیست‌شناسی بی‌سابقه است.

این کشف زمانی اتفاق افتاد که یکی از اعضای تیم تحقیقاتی متوجه شد زائده‌های قطع‌شده خیار دریایی همچنان زنده هستند و نشانه‌هایی از ترمیم بافتی را نشان می‌دهند. پس از این مشاهده، پژوهشگران آزمایش‌های بلندمدتی را روی پاهای لوله‌ای و شاخک‌های این جانور آغاز کردند.

نتایج نشان داد بافت‌های جداشده تنها طی چند روز زخم‌های خود را ترمیم می‌کنند و سپس وارد مرحله‌ای از بازسازی ساختاری می‌شوند. اندازه این بافت‌ها در هفته نخست حدود ۲۳ درصد کاهش یافت، اما در ماه‌های بعد دوباره رشد کردند و حتی پس از یک سال از اندازه اولیه خود نیز بزرگ‌تر شدند.

بررسی‌های بیشتر نشان داد این بافت‌ها به‌تدریج ساختار داخلی خود را تغییر می‌دهند. برخی عضلات و بخش‌های غیرضروری از بین می‌روند و در مقابل، بافت همبند گسترش می‌یابد. در نهایت، نمونه‌های جداشده به ساختارهایی نیمه‌شفاف و کروی تبدیل می‌شوند که شباهتی به هیچ اندام شناخته‌شده‌ای در جانوران ندارند.

یکی از مهم‌ترین پرسش‌های پژوهشگران این بود که این بافت‌ها انرژی مورد نیاز خود را چگونه تأمین می‌کنند. آزمایش‌ها نشان داد این ساختارها قادرند اسیدهای آمینه و دیگر مواد مغذی محلول را مستقیماً از آب دریا جذب کنند. به بیان دیگر، آن‌ها بدون دهان، معده یا هرگونه دستگاه گوارش، انرژی لازم برای ادامه حیات را از محیط اطراف به دست می‌آورند.

شگفت‌آورتر اینکه برخی از این نمونه‌ها سال‌ها در مخازن آزمایشگاهی باقی ماندند و همچنان زنده بودند. حتی نمونه‌هایی که زیر لایه‌ای از گل و رسوبات مدفون شده بودند نیز ساختار خود را حفظ کردند.

پژوهشگران این بافت‌های منحصربه‌فرد را **LiPfe** نامیده‌اند؛ نامی که از عبارت «بافت‌های جداشده زنده و جاودانه پسولوس فابریکی‌آی» گرفته شده است. برخلاف سلول‌های مشهور «هلا» که از یک تومور انسانی منشأ گرفته‌اند، این ساختارها از چندین نوع بافت مختلف تشکیل شده‌اند و توانایی انجام عملکردهای پیچیده‌ای مانند جذب مواد مغذی و فعالیت‌های ایمنی را حفظ می‌کنند.

به اعتقاد دانشمندان، این کشف می‌تواند در آینده کاربردهای مهمی در حوزه زیست‌شناسی، پزشکی بازساختی و مهندسی بافت داشته باشد. همچنین از آنجا که این بافت‌ها بدون نیاز به استفاده از حیوان زنده قابل مطالعه هستند، فرصت‌های پژوهشی جدیدی را در اختیار محققان قرار می‌دهند.

این یافته علاوه بر اهمیت علمی، پرسش‌های فلسفی تازه‌ای نیز مطرح کرده است. آیا ساختاری که می‌تواند مواد مغذی جذب کند، زنده بماند و تجزیه نشود، اما توانایی تولیدمثل ندارد، همچنان یک موجود زنده محسوب می‌شود؟

پژوهشگران در حال حاضر تلاش می‌کنند سازوکار این «جاودانگی بافتی» را شناسایی کرده و دلیل منحصربه‌فرد بودن آن را در این گونه خاص توضیح دهند؛ پدیده‌ای که شاید در آینده تعریف ما از مفهوم حیات را تغییر دهد.

نتایج این پژوهش در نشریه معتبر **Science Advances** منتشر شده است.

منبع:زومیت