هفت‌خوان، سفری پرفرازونشیب به دنیای پرماجرای پشت صحنه تئاتر

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایلنا، جواد رزاقی‌زاده، کارگردان مستند، درباره شکل‌گیری ایده فیلم جدید خود گفت: حمایت از آدم‌هایی که عاشقانه با هنر زندگی می‌کنند، همیشه برای من یک دغدغه قلبی بوده و این موضوع فراتر از یک شغل برایم معنا داشته است. پیش از این، مستند بلند «شناسنامه» را برای فیلیمو ساختم که در دو قسمت تولید شد و خوشبختانه با استقبال خوبی از سوی مخاطبان مواجه شد. در آن پروژه تلاش کردم تمام مسیر شکل‌گیری یک سریال، از پیش‌تولید تا رسیدن به نسخه نهایی، در قالب یک روایت قصه‌گو به تصویر کشیده شود.

کارگردان مستند «شنا خلاف جهت» ادامه داد: بعد از آن تجربه، احساس کردم دلم می‌خواهد یک قدم جلوتر بروم و این‌بار وارد دنیای تئاتر شوم؛ فضایی که همیشه برایم پر از هیجان، تنش و خلاقیت بوده است. به همین دلیل ایده ساخت مستند “هفت‌خوان” شکل گرفت؛ مستندی که مخاطب را به پشت‌صحنه یک تئاتر بیگ‌پروداکشن می‌برد و فرایند شکل‌گیری آن را با زبانی سینمایی روایت می‌کند.

رزاقی‌زاده درباره دغدغه اصلی خود از ساخت این مستند توضیح داد: مهم‌ترین انگیزه من “امید” بود. همیشه فکر می‌کنم خیلی از آدم‌ها ایده‌هایی در ذهن دارند که فقط به یک جرقه نیاز دارد تا عملی شود. دوست داشتم به علاقه‌مندان هنر نشان دهم که مسیر خلق یک اثر، هرچقدر هم سخت و پرفرازونشیب باشد، شدنی است.

کارگردان مستند «آسانسور» افزود: وقتی مخاطب پشت‌صحنه یک پروژه بزرگ را می‌بیند، در واقع با سختی‌ها، تلاش‌ها و حتی شکست‌های آن گروه همراه می‌شود. مستند صادقانه‌ترین رسانه برای نمایش این واقعیت است. می‌خواستم تماشاگر فقط محصول نهایی را نبیند، بلکه با تمام مسیر رسیدن به آن آشنا شود و اگر خودش هم ایده‌ای در ذهن دارد، برای اجرایی کردن آن انگیزه پیدا کند.

روایت یک تئاتر از دلِ پشت‌صحنه

کارگردان «هفت‌خوان» درباره روند تولید فیلم گفت: ساخت این مستند برای من سفری پر از فراز و نشیب بود؛ درست شبیه خود تئاتری که روایت می‌کند. ما در دل اجراهای زنده و برنامه‌های فشرده گروه تئاتری حضور داشتیم و باید طوری فیلمبرداری می‌کردیم که هم مزاحم روند کار نشویم و هم لحظه‌های مهم را از دست ندهیم.

کارگردان مستند «شناسنامه» ادامه داد: گاهی لازم بود ساعت‌ها در سکوت منتظر بمانیم تا لحظه مناسب ثبت شود و گاهی هم در اوج استرس و هیجان گروه، با حداکثر سرعت کار کنیم. هماهنگی با عوامل تئاتر که خودشان درگیر یک پروژه سنگین بودند، نیازمند صبر و تعامل زیادی بود.

رزاقی‌زاده تأکید کرد: «هفت‌خوان» یک مستند بلند است، چون دوست داشتیم با حوصله و جزئیات، تمام لایه‌های شکل‌گیری این تئاتر را نشان دهیم و مخاطب را درگیر تمام مراحل تولید کنیم.

تلاش برای خلق تجربه‌ای غوطه‌ورکننده

این مستندساز درباره سبک روایی و بصری فیلم توضیح داد: «مهم‌ترین مسئله برای من این بود که مخاطب احساس کند خودش در دل ماجرا حضور دارد؛ انگار کنار عوامل تئاتر ایستاده و تمام هیجان، اضطراب و خلاقیت آن‌ها را لمس می‌کند. در روایت، تلاش کردم تا حد ممکن اجازه دهم اعضای گروه، داستان را با زبان خودشان تعریف کنند تا صمیمیت و صداقت پشت‌صحنه بدون واسطه منتقل شود.

رزاقی‌زاده با اشاره به همکاری یلدا ده‌مرده، مدیر فیلمبرداری پروژه، گفت: تلاش ما این بود که تصاویر، هم کیفیت سینمایی داشته باشند و هم حس مستند و واقعی خود را حفظ کنند. نورپردازی، قاب‌بندی و حرکت دوربین به شکلی طراحی شد که هم شکوه و عظمت تولید تئاتر را نشان دهد و هم لحظه‌های انسانی و خصوصی اعضای گروه را ثبت کند. هدف نهایی ما خلق تجربه‌ای غوطه‌ورکننده بود؛ تجربه‌ای که مخاطب را به جهان “هفت‌خوان” ببرد و احساسات متنوع پشت این اثر را برای او قابل لمس کند.

مستندسازی؛ میان بحران حمایت و نبود اکران

کارگردان مستند «هفت‌خوان» در بخش دیگری از صحبت‌هایش، به وضعیت امروز مستندسازی اشاره کرد و گفت: بزرگ‌ترین مشکلات امروز مستندسازی در دو مسئله خلاصه می‌شود؛ نبود حمایت و فقدان بستر مناسب برای اکران. حمایت مالی و زیرساختی از مستندها اغلب ناکافی و ناپایدار است و در بسیاری مواقع، ارزش واقعی مستند به عنوان یک رسانه جدی درک نمی‌شود. 

رزاقی‌زاده افزود: از سوی دیگر، به جز سینمای “هنر و تجربه” که آن هم به دلیل محدودیت سالن‌ها و تبلیغات، امکان گسترده‌ای برای نمایش ندارد، بستر مناسبی برای اکران مستندها وجود ندارد. وقتی فیلم دیده نشود، طبیعی است که چرخه تولید هم با بحران مواجه شود و بسیاری از آثار باکیفیت فرصت ارتباط با مخاطب را از دست بدهند.

صداقت؛ مهم‌ترین عنصر ماندگاری یک مستند

این مستندساز درباره مهم‌ترین ویژگی یک اثر مستند ماندگار گفت: به نظرم مستند باید هم به حقیقت وفادار باشد و هم از عناصر هنری استفاده کند. حقیقت، ستون اصلی مستند است اما هنر به آن قدرت اثرگذاری و ماندگاری می‌دهد. فیلمبرداری خلاقانه، تدوین هوشمندانه، موسیقی و روایت قوی، به مخاطب کمک می‌کند حقیقت را عمیق‌تر درک کند. 

رزاقی‌زاده در پایان گفت: اما مهم‌ترین عنصر، “صداقت در روایت” است؛ هم صداقت با حقیقت و هم صداقت با مخاطب. وقتی مستندساز بتواند حقیقت را با زبانی هنرمندانه و صادقانه روایت کند، اثری خلق می‌شود که هم در زمان خودش اثرگذار است و هم در ذهن مخاطب ماندگار خواهد شد.

عوامل مستند «هفت‌خوان»:

تهیه‌کننده و کارگردان: جواد رزاقی‌زاده/ سرمایه‌گذار: محمدامین مشک‌فروش/ دستیار کارگردان و برنامه‌ریز: یلدا ده‌مرده/ مدیر فیلمبرداری: یلدا ده‌مرده/ فیلمبردار: سمانه حسنی/ صدابردار: علیرضا احمدی/ عکاس: کیارش کاویان

59243