پشت پرده ماجرای «پست‌تر از سگ»؛ پخش زنده تا کجا قابل مدیریت است؟

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، برنامه «میدان‌دار» شبکه سه سیما این روزها هر شب ساعت 21:30 روی آنتن می‌رود؛ برنامه‌ای که تلاش می‌کند با حضور در میادین و اجتماعات مردمی، فضای واقعی جامعه را به تصویر بکشد و با انتخاب سوژه‌های روز، گفت‌وگو را به میان مردم ببرد.

ساختار برنامه بر پایه ارتباط مستقیم با مردم طراحی شده است؛ فضایی زنده، بی‌واسطه و پیش‌بینی‌ناپذیر که همین ویژگی، هم جذابیت اصلی آن محسوب می‌شود و هم می‌تواند حاشیه‌ساز باشد. اتفاقی که در قسمت شب گذشته رخ داد، بار دیگر همین واقعیت را یادآوری کرد.

سوژه این قسمت، به مناسبت «روز هلال احمر» انتخاب شده بود؛ موضوعی درباره یکی از سگ‌های امداد و نجات هلال احمر که طی سال‌های گذشته در عملیات‌های مختلف جست‌وجو و نجات حضور داشته و گفته می‌شود توانسته جان افراد زیادی را نجات دهد. همین موضوع باعث شده بود این سگ در افکار عمومی نیز شناخته شود و حتی حضورش در برنامه، از قبل مورد توجه قرار گیرد. قرار بود این سگ در بخشی از برنامه کنار مجری حاضر شود و محور گفت‌وگوهای مردمی نیز به همین موضوع اختصاص داشته باشد.

مصطفی امامی مجری برنامه، در پلاتوی ابتدایی با اشاره به عملکرد این سگ امدادگر گفت: «این سگ هلال احمر آن‌قدر شرافت دارد که 400 تا 500 نفر را نجات داده است.» او سپس در ادامه صحبت‌هایش، این موضوع را به کسانی ربط داد که به گفته او، آرزو داشتند دشمنانی مانند ترامپ علیه ایران اقدام کنند.

بعد از این بخش، برنامه طبق روال معمول وارد گفت‌وگوهای مردمی شد؛ گفت‌وگوهایی که در آن افراد مختلف درباره موضوع برنامه صحبت می‌کردند و برخی نیز نام ترامپ و نتانیاهو را به میان آوردند. اما در ادامه، یکی از حاضران صحبت‌هایی را مطرح کرد که باعث شد مجری وارد گفت‌وگو شود. مصطفی امامی در میانه صحبت‌های او، میکروفون را گرفت و اجازه ادامه صحبت را نداد؛ همچنین تأکید کرد که نامی برده نشود و گفت‌وگو در همان لحظه متوقف شد.

.

دقایقی بعد و در پایان همان آیتم، مجری در پلاتوی دیگری توضیح داد که اظهارات مردم در گفت‌وگوهای میدانی، الزاماً موضع رسانه ملی نیست و طبیعی است که در فضای زنده، افراد دیدگاه‌های متفاوتی را مطرح کنند.

همین چند ثانیه از برنامه کافی بود تا ویدئوی آن به سرعت در فضای مجازی و کانال‌های مختلف بازنشر شود و واکنش‌های متفاوتی را به دنبال داشته باشد. بخشی از کاربران، رفتار مجری را نوعی جلوگیری از تنش و کنترل فضای برنامه دانستند و گروهی دیگر، آن را نشانه محدود شدن گفت‌وگوی آزاد در آنتن زنده تلقی کردند.

با این حال، اگر کل فضای برنامه دیده شود، به‌روشنی می‌توان دریافت که مجری در آن لحظه بیش از هر چیز تلاش داشت از خارج شدن گفت‌وگو از کنترل جلوگیری کند. او نه می‌دانست ادامه صحبت مهمان مردمی به چه سمتی خواهد رفت و نه می‌خواست آنتن زنده وارد فضایی شود که مدیریت آن دشوار باشد. تأکید پایانی او بر اینکه «این صحبت‌ها الزاماً نظر رسانه ملی نیست» نیز دقیقاً در همین چارچوب قابل تحلیل است.

نکته مهم دیگر، تأکید چندباره برنامه بر ضرورت همدلی، وحدت و پرهیز از دوقطبی‌سازی بود؛ موضوعی که نشان می‌دهد هدف برنامه نه ایجاد شکاف اجتماعی، بلکه مدیریت فضای گفت‌وگو در چارچوبی قابل کنترل بوده است. به همین دلیل، قضاوت درباره چنین برنامه‌ای تنها بر اساس یک برش چندثانیه‌ای، نمی‌تواند تصویر کاملی از نیت و رویکرد آن ارائه دهد.

«میدان‌دار» از ابتدا با هدف روایت فضای اجتماعی و حضور در میان مردم شکل گرفته و طبیعتاً در چنین قالبی، امکان بروز موقعیت‌های پیش‌بینی‌نشده وجود دارد. همین مسئله، اهمیت مدیریت حرفه‌ای پخش زنده را بیش از پیش آشکار می‌کند.

واقعیت این است که برنامه‌های زنده میدانی در عین جذابیت، از حساس‌ترین قالب‌های رسانه‌ای به شمار می‌روند. تلویزیون در این شرایط باید میان «بازتاب صدای واقعی مردم» و «حفظ چارچوب‌های رسانه‌ای» تعادل برقرار کند؛ تعادلی دشوار که کوچک‌ترین خطا در آن می‌تواند به بحرانی رسانه‌ای تبدیل شود.

شاید یکی از راهکارها این باشد که بخشی از این گفت‌وگوها، به جای پخش کاملاً زنده، در قالب برنامه‌های تولیدی یا نیمه‌زنده آماده شوند. چنین رویکردی علاوه بر کاهش ریسک، این امکان را فراهم می‌کند که برنامه با تدوین بهتر، روایت جذاب‌تر و ساختار حرفه‌ای‌تری به آنتن برسد.

از سوی دیگر، طراحی سوژه‌ها و نوع پرسش‌ها نیز اهمیت زیادی دارد. هر اندازه انتخاب موضوعات با پژوهش، شناخت اجتماعی و پیش‌بینی دقیق‌تری همراه باشد، احتمال بروز تنش‌های ناگهانی کمتر خواهد شد. رسانه امروز، بیش از هر زمان دیگری نیازمند اتاق فکر، تحلیل فضای افکار عمومی و طراحی سناریوهای احتمالی است.

صداوسیما به عنوان رسانه ملی، تنها یک ابزار اطلاع‌رسانی نیست؛ بلکه نقشی اساسی در ایجاد همبستگی، اعتماد عمومی و انسجام اجتماعی دارد. تجربه‌های سال‌های گذشته نشان داده هر زمان این رسانه توانسته روایت‌های ملی را حرفه‌ای، متوازن و باورپذیر منتقل کند، با همراهی و استقبال مخاطبان نیز مواجه شده است.

نمونه‌هایی مانند «به وقت ایران» در شبکه خبر یا «من ایرانم» نشان داده‌اند که مخاطب همچنان از برنامه‌هایی که روایت ملی، امید اجتماعی و حس تعلق را تقویت می‌کنند استقبال می‌کند. این تجربه‌ها ثابت کرده‌اند که می‌توان بدون تنش‌آفرینی، برنامه‌هایی اثرگذار و جریان‌ساز تولید کرد.

در مقابل، اظهارنظرهای هیجانی یا واکنش‌های شتاب‌زده برخی مجریان و کارشناسان، ممکن است به سوءبرداشت دامن بزند و فاصله‌ای میان رسانه و بخشی از مخاطبان ایجاد کند. به همین دلیل، آموزش حرفه‌ای مجریان، بازتعریف چارچوب‌های گفت‌وگو و نظارت دقیق‌تر بر محتوای زنده، ضرورتی جدی به شمار می‌رود.

در نهایت، طراحی یک خط رسانه‌ای منسجم، هماهنگی میان شبکه‌ها، نظارت مستمر بر محتوا و تربیت نیروهای حرفه‌ای، می‌تواند از پراکندگی پیام‌ها جلوگیری کند و سرمایه اجتماعی رسانه ملی را حفظ کند. مدیریت هوشمند رسانه‌ای یعنی انتقال پیام‌هایی هماهنگ، دقیق و اثرگذار؛ بدون آنکه هیجان لحظه، اصل روایت را تحت‌الشعاع قرار دهد.

در روزگاری که هر چند ثانیه از یک برنامه تلویزیونی می‌تواند در شبکه‌های اجتماعی میلیون‌ها بار دیده شود، رسانه ملی بیش از همیشه نیازمند دقت، سرعت عمل و روایت‌سازی حرفه‌ای است؛ چراکه امروز، مدیریت آنتن فقط مدیریت یک برنامه تلویزیونی نیست، بلکه مدیریت افکار عمومی در میدان رسانه است.

انتهای پیام/