یافته جنجالی: داروهای گران قیمت آلزایمر چندان فایده‌ای ندارند

مجموعه: اخبار پزشکی

تاریخ انتشار : جمعه, ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ ۱۲:۳۷

دیجیاتو: پژوهشگران در تحقیقی جدید به این نتیجه رسیدند که داروهای جدید، گران‌قیمت و به اصطلاح «پیشگام» بیماری آلزایمر، برخلاف هیاهوی رسانه‌ای، احتمالاً هیچ منفعت ملموسی برای بیماران ندارد. پژوهشگران می‌گویند اثربخشی این داروها بسیار پایین‌تر از سطحی است که بتواند تغییری واقعی در زندگی مبتلایان به زوال عقل ایجاد کند. انتشار تحقیق جدید با واکنش تندی از سوی سایر دانشمندان مواجه شده است که این تحلیل را اساساً ناقص و پر از ایراد می‌دانند.

درحال‌حاضر تهیه آزاد داروهای جدید آلزامیر برای یک دوره درمان ۱۸ ماهه در جایی مثل بریتانیا حدود ۹۰ هزار پوند خرج دارد و معمولاً بیمه‌ها نیز آن را پوشش نمی‌دهند؛ این مبلغ برای اکثر افراد غیرقابل‌پرداخت است. اما سؤال اصلی اینجاست: حتی اگر توانایی پرداخت این هزینه نجومی را داشته باشید، آیا این داروها واقعاً ارزش خرید دارند؟

این داروهای جدید برای حمله به یک ماده چسبناک به نام «بتا آمیلوئید» طراحی شده‌اند؛ این پروتئین در بیماری آلزایمر در فضاهای بین سلول‌های مغزی انباشته می‌شود و پلاک‌هایی مخرب ایجاد می‌کند. برای حل این مشکل، دانشمندان آنتی‌بادی‌هایی را به‌صورت مهندسی‌شده ساخته‌اند (مشابه آنچه بدن برای مبارزه با ویروس‌ها یا باکتری‌ها تولید می‌کند) تا این پلاک‌های آمیلوئیدی را شناسایی و از مغز پاک‌سازی کنند.

برای سال‌های زیادی این رویکرد درمانی با شکست مواجه می‌شد، تا اینکه نتایج کارآزمایی‌های بالینی دو داروی جدید به نام‌های Donanemab و Lecanemab نشان داد که آنها توانسته‌اند سرعت افت عملکرد شناختی مغز را کاهش دهند. این یک نقطه عطف تاریخی در علم پزشکی بود، زیرا برای اولین‌بار دارویی توانسته بود روند تخریب فیزیکی مغز را در بیماری آلزایمر آهسته کند.

اخیراً موسسه مستقل و معتبر کاکارین که به تحلیل دقیق و سخت‌گیرانه داده‌های پزشکی شهرت دارد، نتایج ۱۷ مطالعه مختلف روی ۲۰ هزار و ۳۴۲ داوطلب را که از داروهای پاک‌کننده آمیلوئید استفاده کرده بودند، مورد بررسی قرار داد.

نتیجه‌گیری نهایی آنها شوکه‌کننده بود: این رویکرد درمانی روند بیماری آلزایمر را آهسته می‌کند، اما این کاهش سرعت به هیچ‌وجه به اندازه‌ای نیست که تفاوت معنادار و ملموسی در زندگی روزمره بیماران ایجاد کند. علاوه‌براین، مصرف این داروها با خطرات جدی مانند تورم و خونریزی مغزی همراه است، نیاز به تزریق مداوم (هر دو تا چهار هفته یک‌بار) دارد و هزینه‌های سرسام‌آوری به بیمار و خانواده‌اش تحمیل می‌کند.

پروفسور «ادو ریچارد» (Edo Richard)، استاد عصب‌شناسی در مرکز پزشکی دانشگاه رادبود هلند و یکی از نویسندگان این گزارش، درباره توصیه‌اش به بیمارانی که در کلینیک با آن‌ها روبه‌رو می‌شود، می‌گوید:

«من به آن‌ها خواهم گفت که احتمالاً از این داروها سودی نخواهید برد و استفاده از آن‌ها برای شما و خانواده‌تان بسیار طاقت‌فرسا خواهد بود. من فکر می‌کنم بسیار مهم است که ما با بیماران خود درباره آنچه واقعاً باید انتظار داشته باشند صادق باشیم. من همیشه محتاط هستم تا از دادن امید واهی به مردم جلوگیری کنم.»

به گفته پروفسور ریچارد، اکنون جامعه پزشکی باید به سراغ بررسی روش‌های درمانی دیگری برای آلزایمر برود. پروفسور «رابرت هاوارد» از کالج دانشگاهی لندن نیز دراین‌باره می‌گوید:

پروفسور «بارت دی استروپر»، از «مؤسسه تحقیقات زوال عقل بریتانیا» در کالج دانشگاهی لندن، با انتقاد شدید از این گزارش می‌گوید:

«این بررسی نه تنها شواهد را روشن نمی‌کند، بلکه آنها را محو و تار می‌سازد. ایراد این بررسی کاملاً ساختاری و اساسی است. بسیاری از برنامه‌های اولیه شکست خوردند، اما آنتی‌بادی‌های جدیدتر توانسته‌اند مزایای بالینی نسبتاً کم اما کاملاً واقعی و ملموسی ارائه دهند.»

البته درحال‌حاضر، تنها راه دسترسی به این داروها در برخی کشورها مانند بریتانیا پرداخت هزینه‌های خصوصی است که آنها را از دسترس بیشتر مردم خارج می‌کند. مؤسسه NICE (نهادی که درباره پوشش داروها توسط سیستم بهداشت ملی تصمیم‌گیری می‌کند) در گذشته این داروها را رد کرد، اما اکنون درحال بررسی مجدد شواهد است تا بار سنگین مراقبت را که بر دوش خانواده‌هاست، در تصمیم‌گیری‌های خود لحاظ کند.