انفجار قیمت‌ها در بازار سخت‌افزار؛ طوفانی که سرورهای AI به پا کردند

اگر طی ماه‌های گذشته گمان می‌کردید که موج گرانی در بازار فناوری به اوج خود رسیده و به‌زودی فروکش خواهد کرد، گزارش‌ها و اظهارنظرهای اخیر رهبران بزرگ این صنعت، تصویر متفاوتی را ترسیم می‌کنند؛ تصویری نگران‌کننده که از وقوع یک سونامی بی‌سابقه در قیمت انواع گجت‌ها، قطعات کامپیوتری و دستگاه‌های دیجیتال حکایت دارد. این بار، بر خلاف چرخه‌های اقتصادی گذشته، مقصر اصلی تورم جهانی یا زنجیره تأمین نیست، بلکه مقصر پدیده‌ای به نام «هوش مصنوعی» است که مانند یک سیاه‌چاله، منابع حیاتی سخت‌افزار دنیا را به سمت خود می‌کشد.

نشانه‌های این طوفان قیمتی دیگر در پشت پرده نیستند، بلکه مستقیماً روی برچسب قیمت محصولات مصرفی خود را نشان داده‌اند. به عنوان مشهودترین نمونه، مایکروسافت در اقدامی بی‌سابقه، قیمت پایه سرفیس پرو ۱۲ را ۵۰۰ دلار و سرفیس لپ‌تاپ را ۶۰۰ دلار افزایش داده است. در همین حال، در بازار قطعات کامپیوتر، قیمت کارت گرافیک پرچمدار و نسل جدید انویدیا یعنی RTX 5090 با جهشی خیره‌کننده به مرز ۴۰۰۰ دلار و گرافیک RTX 6000 Pro نیز به ۱۳۵۰۰ دلار رسیده است؛ رقمی که عملاً دو برابر قیمت نسل‌های قبلی در زمان عرضه است. این ارقام نجومی، تازه آغاز ماجرا هستند و زنگ خطری جدی را برای کل اکوسیستم فناوری به صدا درآورده‌اند.

در روزهای گذشته، مدیران ارشد و چهره‌های کلیدی شرکت‌های بزرگ فناوری یکی پس از دیگری نسبت به این بحران هشدار داده‌اند. کارل پی، مدیرعامل آینده‌نگر برند «ناتینگ»، صراحتاً اعلام کرد که قیمت گوشی‌های هوشمند در سراسر جهان به زودی با افزایشی ملموس مواجه خواهد شد. از سوی دیگر، شرکت لنوو، یکی بزرگترین تولیدکننده کامپیوترهای شخصی در دنیا، آب پاکی را روی دست کاربران ریخت و تایید کرد که تمامی خطوط تولید لپ‌تاپ این شرکت مشمول افزایش قیمت خواهند شد. این بدبینی جدی در میان تولیدکنندگان تراشه و قطعات نیز موج می‌زند؛ به‌طوری‌که مدیر ارشد AMD تاکید کرده که روند صعودی قیمت قطعات در آینده نیز ادامه خواهد داشت و مدیرعامل شرکت لکسار (Lexar) نیز در اظهارنظری ناامیدکننده اعلام کرد که کاربران حداقل در میان‌مدت نباید منتظر کاهش یا حتی ثبات قیمت حافظه‌های رم (RAM) باشند.

اما ریشه این بحران کجاست؟

پاسخ در دو کلمه خلاصه می‌شود: کمبود حافظه. توسعه سرسام‌آور هوش مصنوعی و نیاز مبرم دیتاسنترهای غول‌پیکر به پردازش‌های سنگین، تقاضا برای حافظه‌های فوق‌سریع و پیشرفته، به‌ویژه حافظه‌های پهنای باند بالا (HBM) و نسل جدید DRAMها را به شدت افزایش داده است. کارخانه‌های بزرگ نیمه‌هادی مانند TSMC، سامسونگ و اس‌کی هاینیکس، به دلیل سودآوری کلان پروژه‌های هوش مصنوعی، بخش عمده‌ای از خطوط تولید خود را به تأمین نیاز سرورهای هوش مصنوعی اختصاص داده‌اند. در نتیجه، سهم بازار دستگاه‌های مصرفی مانند لپ‌تاپ‌ها، گوشی‌ها و کامپیوترهای خانگی از این حافظه‌ها به شکل بی‌سابقه‌ای کوچک شده و این خشکسالی عرضه، قیمت تمام‌شده رم را برای دیگر شرکت‌ها فضایی کرده است.

در این میان، غول‌های ثروتمند فناوری نیز بازی انحصارطلبی خود را آغاز کرده‌اند. شرکت اپل با تکیه بر قدرت مالی بی‌رقیب خود، پیش‌دستی کرده و بخش عظیمی از ظرفیت تولید حافظه‌های باکیفیت و تراشه‌های پیشرفته بازار را برای آیفون‌ها و مک‌بوک‌های آینده خود پیش‌خرید و رزرو کرده است. این اقدام اپل، اگرچه سهم بازار خود این شرکت را بیمه می‌کند، اما فضا را برای سایر برندها تنگ‌تر کرده و به کمبود قطعات در کل زنجیره تأمین دامن زده است. وقتی عرضه کم و تقاضا از سوی غول‌ها بالا باشد، خروجی کار چیزی جز افزایش سرسام‌آور قیمت برای مصرف‌کننده نهایی نخواهد بود.

تحلیلگران زنجیره تأمین هشدار می‌دهند که اگر وضعیت به همین منوال پیش برود، در آینده‌ای بسیار نزدیک باید منتظر دو برابر شدن قیمت جهانی اکثر تجهیزات الکترونیکی باشیم. این یادداشت یک هشدار جدی برای خریداران است؛ بازار تکنولوژی در آستانه ورود به یک دوره رکود-تورمی سخت است که در آن، داشتن سخت‌افزار به‌روز، بیش از هر زمان دیگری به یک کالای لوکس و دور از دسترس تبدیل خواهد شد. سونامی قیمت‌ها آغاز شده و موج اول آن هم‌اکنون به ساحل رسیده است.