در آستانه سفر ترامپ به پکن؛ مناقشه هرمز روابط دو قدرت را متشنج کرده است

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از ایسنا، بلومبرگ در گزارشی نوشت: «شی جین‌پینگ» رئیس جمهور چین روز سه‌شنبه سکوت تقریبا هفت هفته‌ای خود در مورد جنگ ایران را شکست و هشدار داد که نظم جهانی «در حال فروپاشی است» و در عین حال متعهد شد که «نقش سازنده‌ای» در خاورمیانه ایفا کند. وزارت امور خارجه چین نیز با تشدید لحن خود، محاصره دریایی تنگه هرمز به دستور «دونالد ترامپ» رئیس جمهور آمریکا را «خطرناک و غیرمسؤولانه» خواند.

لحن تند پکن تاکید می‌کند که چگونه جنگ ترامپ در خاورمیانه، تنش‌زدایی شکننده‌ای را بین بزرگترین اقتصادهای جهان در بوته آزمون قرار داده است. تهدیدهای ایالات متحده برای رهگیری، تغییر مسیر یا توقیف کشتی‌هایی که محاصره آن را نقض می‌کنند، خطر رویارویی بین کشتی‌های همسو با چین و کشتی‌های نیروی دریایی آمریکا را به همراه دارد و حتی اگر پکن بخواهد از به چالش کشیدن مستقیم محاصره خودداری کند، احتمالا چین را در موقعیت دشواری قرار می‌دهد.

سرنوشت یکی از این کشتی‌ها، یک نفتکش تحت تحریم ایالات متحده که با چین مرتبط بود اما به دولت وابسته نبود، خطرات احتمالی محاسبات اشتباه را نشان داد. آن کشتی به نام «ریچ استاری» روز سه‌شنبه از تنگه هرمز عبور کرد و سپس هنگام ورود به خلیج عمان، طبق داده‌های ردیابی تغییر مسیر داد. «هو شیجین» سردبیر سابق روزنامه گلوبال تایمز چین روز دوشنبه در وبلاگ خود نوشت: «اگر ایالات متحده به دنبال استفاده از این جنگ به شدت ناشیانه برای آسیب رساندن به منافع چین باشد، معتقدم پکن کارت‌های زیادی برای بازی دارد که تضمین می‌کند ایالات متحده به مراتب کمتر از آنچه از دست می‌دهد، سود خواهد برد.»

تاکنون هیچ نشانه‌ای مبنی بر به تعویق افتادن سفر ترامپ به پکن که برای اواسط ماه مه برنامه‌ریزی شده بود، وجود ندارد. روز سه‌شنبه، رئیس جمهور آمریکا با «دیوید پردو»، سفیر ایالات متحده در چین دیدار کرد تا برای این سفر آماده شود؛ سفری که اولین سفر یک رئیس جمهور ایالات متحده به چین از زمان آخرین سفر رسمی یک رئیس جمهور آمریکایی در سال ۲۰۱۷ خواهد بود.

اما وضعیت در حال متشنج شدن است. «اسکات بسنت»، وزیر خزانه‌داری آمریکا، چین را به دلیل «احتکار» نفت، به عنوان یک شریک غیرقابل اعتماد برای جهان مورد انتقاد قرار داده است، در حالی که «جیمیسون گریر» نماینده تجاری ایالات متحده همین اواخر مدعی شده بود روابط پکن با ایران این رابطه را پیچیده می‌کند. فایننشال تایمز روز چهارشنبه مدعی شد ایران مخفیانه یک ماهواره جاسوسی چینی را به دست آورده است که به آن قابلیت جدید و قدرتمندی برای هدف قرار دادن پایگاه‌های نظامی ایالات متحده می‌دهد. اندکی پس از آن، ترامپ به فاکس بیزینس گفت که در مورد گزارش‌های تسلیحاتی با شی جین‌پینگ نامه رد و بدل کرد و ادعا کرد که رئیس جمهور چین در پاسخ گفته است که «اساسا، او این کار را نمی‌کند.»

رئیس جمهور ایالات متحده در رسانه‌های اجتماعی نوشت که چین از تلاش‌های ترامپ برای باز کردن تنگه هرمز «بسیار خوشحال» است و پیش‌بینی کرد که شی جین‌پینگ در پکن به گرمی از او استقال می‌کند. ترامپ پیش از این و پس از گزارش‌های ادعایی مبنی بر اینکه چین قصد دارد به ایران، سلاح‌های ضد موشکی بدهد، تهدید به اعمال تعرفه‌های ۵۰ درصدی بر کشورهایی که به تهران سلاح می‌دهند، کرده بود.

هرگونه تصمیمی برای اعمال تعرفه یا آسیب رساندن به منافع چین، آتش‌بس یک ساله را تهدید می‌کند؛ اقدامی که مطمئنا باعث می‌شود چین دوباره با قطع دسترسی واشنگتن به عناصر خاکی کمیاب تلافی کند. پکن حدود ۹۰ درصد از آهنرباهای دائمی ساخته شده با مواد معدنی حیاتی برای تولیدات آمریکایی را کنترل می‌کند. سال گذشته، چین برای مقابله با تعرفه‌های ترامپ، کنترل‌های صادراتی گسترده‌ای را بر این فلزات اعمال کرد و می‌تواند به سرعت محدودیت‌ها را تشدید کند. «جنیفر ولچن» از بلومبرگ اکونومیکس، پس از مذاکرات اسلام آباد گفت: «با طولانی شدن درگیری، این احتمال نیز وجود دارد که ترامپ امیدوار باشد ضربه زدن به واردات نفت چین، پکن را تشویق کند تا تهران را برای آمدن به میز مذاکره تحت فشار قرار دهد.»

ولچ افزود: «اگر این طرح ترامپ باشد، خطر این است که چین هزینه‌های بالاتر نفت را در داخل کشور کاهش و با تحریم‌های خود به آن پاسخ دهد. چین همچنین می‌تواند با محدود کردن خرید سویا به آن پاسخ دهد.

برای برخی در پکن، این اقدامات ترامپ برای فشار بر چین نشان می‌دهد که او در جنگ ایران گرفتار شده است. «وانگ ییوی»، دیپلمات سابق چینی و مدیر موسسه امور بین‌الملل دانشگاه رنمین، گفت: «ایالات متحده در حال انداختن بار مسؤولیت به دوش چین است زیرا قادر به بازگشایی تنگه هرمز نیست. وقتی واشنگتن نمی‌تواند در جنگ با ایران پیروز شود، پکن را سرزنش می‌کند.»

رئیس جمهور چین از حضور مقامات در پکن استقبال کرده زیرا آن را به عنوان نیرویی برای ثبات کشورهایی که در حال پاسخگویی به بحران انرژی هستند، به تصویر می‌کشد. شی جین‌پینگ در دیدار روز سه‌شنبه با ولیعهد ابوظبی متعهد شد که «نقش سازنده‌ای» در خاورمیانه ایفا کند. او همچنین با «سرگئی لاوروف»، وزیر خارجه روسیه و «تو لام»، همتای ویتنامی لاوروف دیدار کرد.

«وانگ یی»، وزیر خارجه چین، روز چهارشنبه در تماسی با «عباس عراقچی» همتای ایرانی خود، گفت که «دریچه‌ای برای صلح» در حال باز شدن است و حمایت خود را از «حفظ شتاب» در مذاکرات تکرار کرد.

در حالی که چین به لطف ذخایر عظیم نفت و بخش انرژی تجدیدپذیر قوی خود، به عنوان یکی از مقاوم‌ترین اقتصادهای آسیا ظهور کرده است، محاصره هرمز توسط ایالات متحده پیامدهای گسترده‌تری در مورد آزادی دریانوردی دارد.

«جنیفر کاوانا» عضو ارشد و مدیر تحلیل نظامی در اولویت‌های دفاعی گفت: «چین مدت‌هاست که نگران است که دسترسی‌اش به انرژی در تنگه مالاکا، به ویژه توسط ایالات متحده در شرایط جنگ، مسدود شود.»

عبور آزاد کشتی‌ها از نقاط حساسی مانند هرمز و تنگه مالاکا طبق اصول مندرج در کنوانسیون سازمان ملل متحد در مورد حقوق دریاها محافظت می‌شود. اگرچه ایالات متحده هرگز این معاهده را تصویب نکرد، اما نقش کلیدی در تدوین این سند ایفا کرد و نیروی دریایی آن با ۳۰۰ کشتی به عنوان مجری اصلی قوانین عمل کرده است.

با توجه به اینکه چند هفته تا سفر ترامپ به پکن باقی مانده است، عدم قطعیت زیادی در مورد آنچه در دستور کار قرار خواهد گرفت و اینکه جهان چگونه به نظر خواهد رسید، وجود دارد.»