رصدخانه سلطنتی: پاسخ‌های فوری هوش مصنوعی می‌توانند هوش انسانی را ضعیف کنند

رصدخانه سلطنتی گرینویچ که یکی از قدیمی‌ترین نهادهای علمی تخصصی بریتانیا محسوب می‌شود، هشدار داده رشد ابزارهای هوش مصنوعی که به‌سرعت به پرسش‌ها و مسائل پیچیده پاسخ می‌دهند، ممکن است به کم‌اهمیت‌شدن هوش انسانی و تضعیف آن منجر شود.

«پدی راجرز»، مدیر گروه موزه‌های سلطنتی گرینویچ که بر این رصدخانه نظارت می‌کند، می‌گوید تاریخچه پژوهش‌های این مجموعه نشان می‌دهد دانش و کنجکاوی انسانی چه قدرتی دارد و چرا باید از «وابستگی کامل» به هوش مصنوعی پرهیز کرد. او دراین‌باره گفته است:

«اتکا به پاسخ‌های فوری، این خطر را به همراه دارد که عادت‌های ما در زمینه ‌پرسیدن سؤال و ارزیابی را از بین ببرد؛ عادت‌هایی که پایه دانش، تخصص و نوآوری هستند.»

راجرز می‌گوید در ابزارهای اینترنتی قبلی مانند ویکی‌پدیا، اگر کاربر به موضوعی علاقه‌مند باشد، می‌تواند به منبع اصلی رجوع و آن را بررسی کند. اما چنین اطلاعاتی ممکن است در پاسخ‌های سریع هوش مصنوعی حذف شوند و درنتیجه کاربر بیش‌ازپیش از اطلاعات قابل‌فهم یا قابل‌راستی‌آزمایی فاصله می‌گیرد.

این رصدخانه که به‌دلیل نقش تاریخی‌ خود در اخترشناسی شناخته می‌شود، اکنون در میانه پروژه‌ای تحول‌آفرین با نام «نخستین نور» (First Light) قرار دارد. راجرز می‌گوید این پروژه قصد دارد از اشتیاق همه اخترشناسان در ۳۵۰ سال گذشته بهره بگیرد و آن را از زاویه علم به مخاطبان نشان دهد.

راجرز تأکید کرده این دستاوردها بدون نوآوری فناورانه ممکن نبوده‌اند، اما درعین‌حال بدون طرح پرسش از سوی انسان‌ها، دنبال‌کردن پاسخ‌ها و مواجهه با اطلاعات یا نتایج غیرمنتظره‌ای که ممکن است سامانه‌های هوش مصنوعی آنها را منتقل نکنند نیز شکل نمی‌گرفتند.

به‌گفته او، اولین اخترشناسان حجم عظیمی داده درباره آسمان تولید کردند که بعدها در زمینه‌هایی به کار گرفته شدند که خودشان هرگز به آن فکر نکرده بودند. او توضیح می‌دهد که در این پژوهش‌ها کارهایی صورت گرفته که یک ماشین قادر به انجام آنها نبوده است.

گفته‌های راجرز درحالی مطرح شده‌اند که در سوی دیگر، هوش مصنوعی در سال‌های اخیر به پیشبرد برخی اکتشافات علمی نیز کمک کرده است. در سال ۲۰۲۴، «دمیس هسابیس»، دانشمند علوم رایانه و مدیرعامل شرکت هوش مصنوعی «دیپ‌مایند» (DeepMind)، برای پژوهش انقلابی خود درباره پروتئین‌ها برنده جایزه نوبل شیمی شد. او با استفاده از هوش مصنوعی توانست ساختار تقریباً همه پروتئین‌های شناخته‌شده را پیش‌بینی کند و ابزاری به نام AlphaFold2 بسازد.